dyu

DERS ADI

SİNEMADA FELSEFE /Derslerin başlangıç ve bitiş tarihleri:  19 Ekim 2020 - 15 Ocak 2021  / Ana Sayfa

KODU

FEL 2131 /Dersin Bölümü: Felsefe, Sınıfı: II. Türü: Seçimlik /2020-21 Yılı / Dönemi: 3. / Güz / Ulusal Kredi: 3  AKTS: 5.

ÖGRETIM ÜYESİ

Prof. Dr. Metin BAL

ADRES

Felsefe Bölümü, Dokuz Eylül Üniversitesi,

Edebiyat Fakültesi, Öğretim Üyeleri Binası, Oda no: 328.  Tınaztepe Yerleşkesi,

PK: 35370, Buca - İzmir Türkiye, Tel: ++ 90 (232) 412 79 03  - , Fax: ++ 90 (232) 453 90 93

E-Posta: balmetin@gmail.com , Web: www.metinbal.net / Görüşme Gün ve Saatleri: balmetin@gmail.com adresine mesaj yazarak randevu alabilirsiniz.

DERSİN AMACI

Sinema sanatının felsefi çözümlemesini çeşitli yönetmenlerin geliştirdikleri teknikler ve ürettikleri filmler yoluyla yapmak.

KAZANILAN BILGI

Sinema sanatı hakkındaki teorileri öğrenmek ve dünya sinemasına felsefi düşünceyle bakmak.

METODU

Film gösterileriyle desteklenen teorik anlatıma dayalı ders.

MATERYAL

Çeşitli yönetmenlerin filmleri ve sinema sanatının felsefi temellerine ilişkin filozofların kitapları. Aşağıda sadece numaralandırdığım filmler ders konusu haline getirilecektir. Diğer filmler dersimizin konusu değildir. Fakat sinema filmi sanatı literatürü içinde yer aldıkları için adları yazılmıştır.

ÖLÇME VE DEG.

Öğrencinin dersteki başarısı yazılı olarak yapılacak bir ara sınav ve bir final sınavı ile değerlendirilecektir.

DERS PLAN VE IÇERIGI

HAFTA

Numara Sırasıyla Konu ve Literatür                                                                                           

   
 

FELSEFEYE BAŞLAMAK İÇİN EN KISA ve EĞLENCELİ KILAVUZ, Metin Bal. (Keyifli okumalar)

 

"Benim Tutkum ya da Bir Ziyaretçinin Yaşam Tarzı İcadı Çabası", Metin Bal.

   
 

 

 KİTABIMIZ,

I ve II. Cilt

Sinemada Felsefe

Metin Bal, Prof. Dr.

   

Giriş Dersi

"Tutkunun ve Düşünmenin Uyandırılması İçin Felsefeye Başlangıç Kılavuzu", Metin Bal.

   

 

Sinemanın doğuşu:

►Georges Duhamel (1884-1966): "Düşüncelerin yerini devingen görüntüler aldı."

Abel Gance (1889-1981): "Her şey sinema yoluyla dirilmeyi bekliyor."

Tarkovski, Andrey (2008) Mühürlenmiş Zaman, Die versiegelte Zeit, Çev. Füsun Ant, İstanbul: Agora Kitaplığı.

Tarkovsky, Andrei (2006) Zaman Zaman İçinde, Günlükler, 1970-1986, çev. Seda Kervanoğlu Hay, İstanbul: PMP Basım Yayın Matbaacılık San. Tic. A.Ş. +1 Kitap.

Tarkovski, Andrey (2009) Şiirsel Sinema, Derleyen John Gianvito, çev. Ebru Kılıç, İstanbul: Agora Kitaplığı.

Öztürk, Serhat & Sönmez, Hüseyin (Kasım 1987) ... Ve Sinema, Kitap 5, "Kapak"ta yer alan içerik: "Andrei Tarkovsky: Sinemada Bir Mistik", "Ken Russell: Bir Yaşam Öyküsü,", "87 Sinema Günlerinden: 12 Film, 4 Yönetmen, 2 Eleştirmen." "Oğuz Onaran: Müzikaller Değişiyor mu?", İstanbul: Hil Yayın.

Brecht, Bertolt (2012) Radyo Kuramı ve Sinema Üzerine, çev. Süheyla Kaya, İstanbul: Agora Kitaplığı.

Deleuze, Gilles (1991) Cinema 1, The Movement-Image, tr. by Hugh Tomlinson and Barbara Habberjam, Minneapolis: Uni. of Minnesota Press.

Pomerance, Murray & Palmer, R. Barton (2016) Thinking in the Dark, Cinema, Theory, Practice, New Jersey: Rutgers University Press.

Godard, Jean-Luc (2018) Godard Godard'ı Anlatıyor, Söyleşiler, çev. Aykut Derman, İstanbul: Metis Yayınları.

Jun, Nathan (2016) Foucault & Deleuze Ekseninde Anarşist Bir Film Teorisi, çev. Deniz Kurt, İstanbul: Altıkırkbeş.

Andrew, Dudley (2018) Sinema Nedir! Bazin'in Arayışı, çev. Melih Tu-Men, İstanbul: Küre Yayınları.

Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

Stam, Robert (2014) Sinema Teorisine Giriş, Selda Sağlam, Çiğdem Astekin, Ayrıntı Yayınları.

► Richard Allen, "Looking at Motion Pictures" ("Sinema Filmine Bakmak")

Walter Benjamin: "Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebildiği Çağda Sanat Yapıtı", ss. 50-86. Bu metin için bkz. Benjamin, Walter (1992) Pasajlar, Çev. Ahmet Cemal, İstanbul: YKY.

►Andrew, Dudley (1984) Concepts in Film Theory, Oxford: Oxford University Press. Contents: The State of Film Theory / Perception / Representation / Signification / Narrative Structure / Adaptation / Valuation (of Genres and Auteurs) / Ident.

Stam, Robert (2014) Sinema Teorisine Giriş, çev. Selda Salman & Çiğdem Asatekin, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

McGowan, Todd & Kunkle, Sheila (ed., 2014) Lacan ve Çağdaş Sinema, çev. Yasemin Ertuğrul & Caner Turan, İstanbul: Say Yayınları.

Ryan, Michael (2013)  Eleştiriye Giriş, Edebiyat, Sinema, Kültür, çev. Emrah Suat Onat, Ankara: De Ki Yayınevi.

Metz, Christian (2012) Sinemada Anlam Üstüne Denemeler, çev. Oğuz Adanır, İstanbul: Hayalperest Yayınevi.

Ryan, Michael & Kellner, Douglas (2016) Politik Kamera, çev. Elif Özsayar, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Andersen, Nathan (2019) Gölge Felsefesi, Platon'un Mağarası ve Sinema, çev. Nalan Kurunç, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Botz-Bornstein, Thorsten (2017) Filmler ve Rüyalar, Tarkovski, Bergman, Sokurov, Kubrick ve Wong Kar-Wai, çev. Cem Soydemir, İstanbul: Metis Yayınları.

Schwerfel, Heinz Peter (2013) Sinema ve Sanat, Bir Aşk Hikayesi, çev. Çağlar Tanyeri, İstanbul: Res Yayıncılık.

Gürbüz, Ö. Nilay Erbalaban (2019) Sinemada Tembellik Hakkı, Çalışma İdeolojisi ve Amerikan Sineması, Ankara: Ütopya Yayınevi.

Kabadayı, Lale (2013) Film Eleştirisi, Kuramsal Çerçeve ve Sinemamızdan Örnek Çözümlemeler, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Öztürk, Serdar (2018) Sinema Felsefesine Giriş, Film - Yapımı Felsefe, Ankara: Ütopya Yayınevi.

   
 

► Sinema Sanatının Teknik Özellikleri:

Brown, Blain (2011) Sinematografi, Kuram ve Uygulama, çev. Selçuk Taylaner, İstanbul: Hil Yayın.

Wheeler, Paul (2010) Uygulamalı Sinematografi, çev. Selçuk Taylaner, İstanbul: Es Yayınları.

Hunt, Robert Edgar, Marland, John, Rawle, Steven (2015) Film Dili, çev. Senem Aytaç, İstanbul: Literatür Yayınları.

Mascelli, Joseph V. (2014) Sinemanın 5 Temel Öğesi, Sinema Filmi Çekim Teknikleri, çev. Hakan Gür, İstanbul: İmge Kitabevi.

Barnwell, Jane (2011) Film Yapımının Temelleri, çev. Gülengül Altıntaş, İstanbul: Literatür Yayınları.

Figgis, Mike (2014) Dijital Film Yapmak, çev. Cansu Sakallı - Irmak Yavlal, İstanbul: Kalkedon Yayınları.

Dmytryk, Edward & Dmytryk, Jean Porter (2015) Sinemada Yönetmenlik, Oyunculuk, Kurgu, çev. İbrahim Şener, İstanbul: Doruk Yayınları.

Foss, Bob (2012) Sinema ve Televizyonda Anlatım Teknikleri ve Dramaturji, çev. Mustafa K. Gerçeker, İstanbul: Hayalperest Yayınevi.

Rabiger, Michael (2019) Senaryo, Roman, Öykü ve Oyun İçin Kurgu Sanatı, çev. İrem Genç, İstanbul: Hil Yayın.

Buckland, Warren (2018) Sinemayı Anlamak, çev. Tufan Göbekçin, İstanbul: Hayalperest Yayınevi.

   

 

 

1. Hafta

20 Ekim 2020 Salı

Ders Kitabımız: Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

 

 

2. Hafta

27 Ekim 2020 Salı

1. FİLM

► "Bir kimsenin hayatı söz konusu olduğunda felsefi bakış "ölüm kalım kararı"na ne yapar?", Metin Bal.

 

1-) Sidney Lumet (1924 - 2011) 12 Öfkeli Adam (1957) Reginald Rose'un 1954'te yazdığı 12 Öfkeli Adam dramasından uyarlandı. (Rose, Reginald (2006) Twelve Angry Men, Introduction by David Namet: London: Penguin Books.)  

Bu film sadece bir set kullanılarak çekildi. "Henry Fonda immediately complained to director Sidney Lumet about the cheap backdrops [perde arkası] outside the jury room windows when he walked on-set. "They look like sh*t. Hitch [Alfred Hitchcock (I)] had great backdrops, you could walk right in them", said Fonda, referring to the previous film he made with Hitchcock, Lekeli adam (1956)" 

 

 

3. Hafta, 3 Kasım 2020

(30 Ekim 2020 Cuma Günü meydana gelen İzmir Depremi nedeniyle ders yapamadık.)

3. Hafta, 3 Kasım 2020

(30 Ekim 2020 Cuma Günü meydana gelen İzmir Depremi nedeniyle ders yapamadık.)

 

 

4. Hafta,

10 Kasım 2020

2. FİLM

 

► "Bir kimse hayata nasıl ve neyle döndürülebilir?" Metin Bal.

 

2-) Nikita Mikhalkov (1945 - ) Oblomov’un Yaşamından Birkaç Gün (1980) Ivan Alexandroviç Gonçarov'un (18 Haziran 1812 - 27 Eylül 1891) Oblomov (1859) romanından uyarlamadır. Gonçarov, İ. A. (2017) Oblomov, çev. Serpil Demirci, İstanbul: Öteki Yayınevi.

   

5. Hafta

17 Kasım 2020

3. FİLM

 

Düşünce ve bakış açısı dünyayı değiştirir:

3-) Akira Kurosawa (23 Mart 1910 - 6 Eylül 1998) Raşomon (1950)

 

 Kısa öyküler: "Raşomon", ss. 11-18., "Cehennem Tablosu", ss. 43-83. "Çalılıklar Arasında", ss. 146-158, "Mendil", 28-38.  Akutagava, Ryunosuke (2010) Raşomon ve Diğer Öyküler, çev. ve der. Oğuz Baykara, İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.

"Alternatif Öznel Anlatı: Roshomon." ss. 264-65,

Poe, Edgar-Allan (2018) Morgue Sokağı Cinayeti, çev. Hasan Fehmi Nemli, İstanbul: İletişim Yayınları.

 

Akira Kurosawa (1910 - 1998) Kızıl Sakal (Red Beard, 1965)

 

Alfred Hitchcock (1899-1980) The Wrong Man  (Lekeli Adam) (1956)

Andrés Baiz La cara oculta (2011)

Roman Polanski Carnage (2011)

 

 

6. Hafta

24 Kasım 2020

4. FİLM

Platon Devlet kitabının IX. bölümünde şöyle der: “Her birimizin içinde, hatta en aklı başında görünen kimselerin bile içinde, korkunç, vahşi ve kanunsuz bir arzu türü vardır.” Platon, Devlet, IX. Kitap, 572b. [“There is in every one of us, even those who seem to be most moderate, a type of desire that is terrible, wild and lawless.”]

4-) David Leo Fincher (1962 - ) Dövüş Kulübü (Fight Club) (1999)

Bu film Chuck Palahniuk'in Dövüş Kulübü (1996) adlı romanından uyarlamadır. Romanın Türkçe çevirisi için bkz. Palahniuk, Chuck (2016) Dövüş Kulübü, çev. Elif Özsayar, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

 

 

7. Hafta

1 Aralık 2020

5. FİLM

 

 

"Ütopya & Distopya", Metin Bal.

 

5-) Truffaut, François (1932-1984) Fahrenheit 451 (1966) Bradbury, Ray (2018) Fahrenheit 451, sunuş Neil Gaiman, Sonsöz Harold Bloom, çev. Dost Körpe, İstanbul: İthaki.

 

"Caydırmaya Karşı Platon’un Lakhes Diyaloğunda ve Aldous Huxley’in Cesur Yeni Dünya Romanında Cesaret Felsefesi", Metin Bal. Mavi Atlas, Cilt 6 (Sayı: 1) Yıl: 2018: ss. 90-130. DOI: 10.18795/gumusmaviatlas.405315, Tarandığı indexler: Sobiad, Google Scholar, TR Dizin, Index Copernicus.

 

"Ütopyanın Siyaset Felsefesi Tarihinde Evrimi", Ethos: Felsefe ve toplumsal bilimlerde diyaloglar/Dialogues in Philosophy and Social Sciences,  Sayı: 3 (1) Ocak 2010, ISSN 1309 - 1328.

 

Lang, Fritz (1890-1976) Metropolis (1927),

Gilliam, Terry (1940- ) Brasil (1985),

Gilliam, Terry (1940- )The Adventures of Baron Munchausen (1988),

Gilliam, Terry (1940- ) The Imaginarium of Doctor Parnassus (2009)

Spierig Kardeşler (Peter ve Michael Spierig) Vampir İmparatorluğu (Daybreakers, 2009)

Brad Bird Tomorrowland (2015)

William Cameron Menzies Things to Come (1936)

Alfonso Cuaron Children of Man (2006)

Fred M. Wilcox Forbidden Planet (1956)

   

8. Hafta,

8 Aralık 2020 Salı

6. FİLM

"Eğitim ya da Duvarlar ve İnşaat Gürültüsü Arasında Gölgelere Dağılan Öğrenci ve Öğretmenin Gerçek Arayışı", Metin Bal.

 

6) Tony Kaye (1952 - ) Detachment (2011)

 

"Eğitime Felsefi Bir Yaklaşım: Platon’un Mağaralıları, Kopuş Filmi, Gatto ve Kitle İmha Silahı Olarak Eğitim ve Crusoe Ne Yaptı?" Metin Bal, 2018. (A Philosophical Approach To Education: Plato’s Cave Dwellers, The Film Detachment, Instruction as a Weapon of Mass Destruction and What is done by Crusoe?) Özne, 29. Kitap, Güz 2018, (Baskı tarihi: Aralık 2018), ss. 223-243. ISBN: 978-605-196-230-6. Çizgi Kitabevi Yayınları. Koyna. Sayı editörü: H. N. E.

 

● Locke, John (2020) Eğitim Üzerine Bazı Düşünceler, çev. Ali Çakıroğlu, İstanbul: Afrika Yayınları.

   

 

Francois Ozon (1967) Dans la Maison (2012, Evde)

Christophe Barratier (1963 - ) Les Choristes (Koro) (2004)

Carl Theodor Dreyer (1889 - 1968) Ordet (1955, The Word) the search of the holiness of the mundane.

François Truffaut (1932-1984) Les Quatre Cent Coups (1959, The 400 Blows, Okulu Kırmak)

Alejandro Amenábar (2004) Mar Adentro / İçimdeki Deniz

Kumai, Kei (1930-2007) Death of a Tea Master (1989)

Mike Nichols (1931-2014) Mezun (Aşk Mevsimi, 1967)

 

 

 

Yaşamı sürdürmeye değer olan nedir?

Julian Schnabel (1951- ) The Diving Bell and The Butterfly / Kelebek ve Dalgıç (2007).

   

9. Hafta, VİZE SINAVI

15 Aralık 2020 Salı

Saat: 13:00

VİZE SINAVI ÖDEVİ CEVAPLANDIRILACAK.

   

10. Hafta

22 Aralık 2020 Salı

 

7. FİLM

"Şiddet", Metin Bal.

 

7-) Elem Klimov (1933-2003) Gel ve Gör / Idi i Smotri (1985)

 

Pablo Picasso'nun Guernica (1973) tablosu. Subay: "Bunu siz mi yaptınız?" Picasso: "Hayır, siz yaptınız!"

 

"Rousseau ve Şiddetin Kaynağı Olarak Eşitsizlik", Metin Bal. Sayı : 43, Doğu Batı Düşünce Dergisi, Konu: Şiddet  2008, Doğu Batı Yayınları, Ankara. ss. 87-98.

 

Eagleton, Terry (2017) Kötülük Üzerine Bir Deneme, çev. Şenol Bezci, İstanbul: İletişim Yayınları.

 Reich, Wilhelm (2002) Faşizmin Kitle Ruhu Anlayışı, çev. Bertan Onaran, İstanbul: Payel Yayınları.

Canetti, Elias (2014) Kitle ve İktidar, çev. Gülşat Aygen, (Masse und Macht), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

Adorno, Theodor W.  (2016) Kültür Endüstrisi Kültür Yönetimi, çev. Mustafa Tüzel, Nihat Ülner, Elçin Gen, İstanbul: İletişim Yay.

Otoriteryan Kişilik Üstüne, Adorno, / Hapishanenin Doğuşu, Michel Foucault, / Ölüm ve Labirent, Michel Foucault,/

Kötülüğün Sıradanlığı, Hannah Arendt, / Özgürlükten Kaçış, Erich Fromm, / Psikanaliz ve Savaş Nevrozları, Freud, /Nasıl Katil Olunur?, Delius, (Roman)

 

► "Platon'un Kriton Diyaloğunda Sokrates'in Otorite Sorgulaması", Metin Bal, 18 Kasım 2015, XIV. Dünya Felsefe Günü Etkinliği konuşması, DEÜ, Edebiyat Fakültesi, Felsefe Bölümü.

 

► "Felsefe insanın içinde yaşadığı toplumsal düzeni anlamak ve dönüştürmekte yardımcı olabilir mi?", (Bkz. Felsefe Eğitimine Başlayanlar İçin Karşılama Konuşması, Düşünce Eğitimcisi Adayı İçin Bir Önhazırlık Denemesi ya da Felsefeye Giriş Hakkında Bir Kılavuz, Metin Bal.)

 

Stanley Kubrick, Full Metal Jacket (1987)

Carl Theodor Dreyer (3 Şubat 1889 – 20 Mart 1968) Jeanne d’Arc’ın Tutkusu (La Passion  de Jeanne d’Arc) (1928) (Gardiyan: “Sizi idama hazırlamak için buradayız.”, Katolik azize Jeanne d’Arc: “Bu kadar çabuk mu, nasıl bir ölüm?”, Gardiyan: “Kazıkta.”)

Pier Paolo Pasolini (1922-1975) Salo ya da Sodom’un 120 Günü (1975), Pasolini: "Faşizm, doğduğum ülkenin irrasyonel bütünlüğüne ait diyalektleri hoşgörmüyordu." "Cehennem sizlere doğru hareket halinde."

Francis Ford Coppola (1939- ) Apocalypse Now (1979)

István Szabó (1938) Mephisto (1981)

John Badham (İngiltere 1939 - ) Wargames (1983) Senaryo yazarları: Lawrence Lasker & Walter F. Parkes. Bilim kurgu filmi olarak geçiyor. Soğuk savaş dönemiyle ilgili.

Yönetmen: Spike Jonze (1969 - ) Senaryo: Charlie Kaufman (1958 - ) John Malkoviç Olmak (1999)

Tinto Brass (1933- ) Caligula (1979).

Giuseppe Tornatore (1956 - ) Malèna (2000)

Gaspar Noe Irreversible (2002)

David Fincher Zodiac (2007)

Denis Villeneuve Incendies (2010)

Eli Roth Hostel: Part II (2007)

Lynne Ramsay We Need to Talk About Kevin (2011)

Michael Haneke (1942) The White Ribbon (Beyaz Bant) (2009)

Cieutat, Michel & Rouver, Philippe (2014) Haneke Haneke'yi Anlatıyor, çev. Siren İdemen, İstanbul: Everest Yayınları.

   
 

İsyan (Revolt) Filmleri:

 

Şerif Gönen (1944 İskeçe Yunanistan -  ) Yol (1982) filmi. Yol filmi Yılmaz Güney’in (1 Nisan 1937, Adana, Yüreğir, Yenice – 9 Eylül 1984 Paris) yazdığı senaryodan uyarlandı.

 1982’de Cannes Film Festivali’nde [Jüri Üyeleri: Giorgio Strehler (İtalya) Jüri Başkanı, Jean-Jacques Annaud (Fransa), Suso Cecchi d'Amico (İtalya), Geraldine Chaplin (ABD), Gabriel García Márquez (Kolombiya), Florian Hopf (Batı Almanya), Sidney Lumet (ABD), Mrinal Sen (Hindistan), Claude Soule (Fransa) (CST yetkilisi), René Thévenet (Fransa)] En İyi Film Ödülü ya da Altın Palmiye ödülünü aldı. 

Yılmaz Güney’in son filmi  (1937- 1984) Duvar (1983) Yılmaz Güney’in Kayseri Cezaevinde yazdığı Soba, Pencere Camı ve İki Ekmek İstiyoruz romanından kendisi tarafından yapılan uyarlamadır. Bkz. Güney, Yılmaz (2019) Soba, Pencere Camu ve İki Ekmek İstiyoruz, İstanbul: İthaki Yayınları.

Yılmaz Güney’in Duvar filmi 1983 yılı Cannes Film Festivali’nde, 1990’da Lenin Ödülü verilen Andrei Tarkovsky’nin (4 Nisan 1932  Zavrazh'ye, Rusya - 29 Aralık 1986, Paris) sonuçta Ekümenlik Jüri Ödülü aldığı Nostalghia (1983) filmi] Cannes’da yarıştı ve Duvar filmine Jüri Özel Ödülü verildi. [1983 Cannes Film Festivali Jüri Üyeleri: William Styron (ABD) Jüri Başkanı Henri Alekan (Fransa), Yvonne Baby (Fransa) (gazeteci), Sergei Bondarchuk (Sovyetler Birliği), Youssef Chahine (Mısır), Souleymane Cissé (Mali), Gilbert de Goldschmidt (Fransa), Mariangela Melato (İtalya), Karel Reisz (İngiltere), Lia Van Leer (İsrail) (sinema resmi)] Çekimleri Fransa’da yapılan Duvar filminde Yılmaz Güney sinema tarihinde ilk defa Zazaca bir türküye yer verdi: Garip Şahin’in Haydêrê. Le Monde Gazetesi’nden Herve Guibert ile röportajında Guibert: “Yol’un yönetmeni Yılmaz Güney de sürgünde bir yönetmen. Bu yıl Cannes’da Duvar adlı filmi gösterilecek. Fransa taşrasında çekilmiş bir Türk filmi.” Tarkovsky: “Yanlış bir durum bu. Ülkelerin hayat koşullarındaki farklılıkların insan doğası üzerinde etkili olduğuna inanmıyorum. Bugün ruhun gelişmesine önem vermiyoruz.  Tam tersine, öyle görünüyor ki ruhu köksüzleştirmek için elimizden geleni yapıyoruz. Bala üşüşen sinekler gibi maddiyata gömülüyoruz ve orada kendimizi rahat hissediyoruz. İlerleme bizi doğru yöne götürüyor mu? Engizisyona kurban gidenlerin sayısı toplama kamplarına kurban gidenlerin sayısıyla karşılaştırıldığında Engizisyon’un altın çağ olduğunu söyleyebiliriz. Zamanımızın en büyük saçmalığı, manen daha düşük karakterde insanların, birleştiklerinde, insanlığın geri kalanına mutluluğu getirebileceğini düşünmektir. İnsanlar başkalarını kurtarmayı düşünüyorlar. Ama başkalarını kurtarmak için insanın önce kendisini kurtarması lazım. Manevi güce sahip olmak önemli. Bu olmazsa eğer, yardım olarak istenen şey dayatmaya, şiddete dönüşür. Herkes kendini kurtarabilseydi eğer, başkalarını kurtarmaya gerek kalmazdı. Tavsiyede bulunmayı, öğretmeyi seviyoruz, öte yandan bizimle ilgili olduğu sürece en ağır günahları görmezden geliyoruz.” Bkz. Şiirsel Sinema. Röportajın alıntılandığı kaynak: Andre Tarkovsky. https://www.youtube.com/watch?v=3ow1dMFIv2Y&ab_channel=BerkNazl%C4%B1 , çevrimiçi tarihi: 14.10.2020.

   
 

   

11. Hafta,

29 Aralık 2020 Salı,

8. FİLM

"Hayat, şu an, dünyevi değerler ve modernizm", Metin Bal.

 

8-) Alfred Hitchcock (1899-1980) Rope (İp ya da Ölüm Kararı) (1948)

 

 "3. MODERNİZMİN ORTAYA ÇIKIŞI VE YAYILMASI (1949-1958), 12. Eleştirel Kendini Yansıtma ya da Auteurün Doğuşu", ss. 227-250. Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

 

"Modernizm, Derinlik Modelleri ve Sanat", Metin Bal. 11 Ağustos 2017, Saat: 15:00-17:00. DEÜ Tınaztepe Kampüsü Öğretim Üyeleri Binası, Felsefe Bölümü, Oda no: 328. (Video kaydı için tıklayınız lütfen.)

 

Flâneur, Kalabalıklar Arasında Modern Hayatın Gözlemcisi.

“Modern Hayatın Ressamı” Charles Baudelaire, ss. 89-141. İçinde: Baudelaire, Charles (2003) Modern Hayatın Ressamı, çev. Ali Berktay, İstanbul: İletişim Yayınları.

 

Michelangelo Antinioni (1912-2007) Blow-up (Cinayeti Gördüm) (1966). Uyarlama: Cortázar,  Julio (2015) Cinayeti Gördüm (Blow-up) Çev. Nihal Yeğinobalı, İstanbul: Can Yay.

 

 

 

   
 

" 1. MODERN NEDİR? 1.Modernizmi Kuramlaştırmak. 2. Sinemada Klasik/Modern Ayrımı Kuramları", ss. 5-50.

Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

   

 

"Bir Kimse Nasıl, Neyle ve Ne Zaman Dönüşür?", Metin Bal.

 

Sally Potter (1949- ) Orlando (1992). Roman: Woolf, Virginia (2011) Orlando, çev. Seniha Akar, İstanbul: İletişim Yayınları.

 

Pier Paolo Pasolini (1922-1975) Oedipus Rex (Kral Odipus) (1967). "Hakikat için tek bir göz bile neden fazladır?"

 

Luis Bunuel (1900-1983) Belle de Jour (Gündüz Güzeli ),  (1967). Tristana (1970). Viridiana (1961).

Luis Bunuel’in (1900-1983) Gündüz Güzeli (Belle de jour) (1967) filmi Joseph Kessel’in Gündüz Güzeli (Belle de jour) adlı romanından sinemaya uyarlanmıştır. Kendi iç dünyamızı, istek ve arzularımızı yönlendirebiliyor muyuz? Bir fantezi dünyamız var mı? Gerçek adı verilen bu herkese ait olan çıplak şeyi kendi fantazilerimizle giydirip şekillendirebiliyor muyuz?

 

Ingmar Bergman (1918 - 2007) The Serpent's Egg (1977)

Stanley Kubrick (1928 - 1999) Barry Lyndon (1975)

Claude Chabrol (1930 - 2010) Madame Bovary (1991)

Asgar Ferhadi (1972- ) Bir Ayrılık (2011)

Josef von Sternberg (1894 - 1969) Der Blaue Engel (1930).

Milos Forman (1932- ) Hair - Bırak Güneş İçeri Girsin (1979).

Jan-Luc Godard (1930 - ) Breathless (1960, Serseri Aşıklar).

Jim Jarmusch (1953 - ) Down By Law (1986).

Bernardo Bertolucci (1940- ) Besieged (Teslimiyet )(1998).

Steve Mcqueen (1969 - ) Shame (Utanç) (2011), Hunger (Açlık) (2008).

Fritz Lang (1890-1976) Woman in the Window (1944).

Tim Roth (1961 - ) The War Zone (Savaş Bölgesi, 1999)

Mike Leigh (1943 - ) Naked (Çıplak, 1993)

Taika Waititi Hunt for the Wilderpeople (2016)

Ben Stiller The Secret Life of Walter Mitty (2013)

Sam Mendes Away We Go (2009)

Francis Ford Coppola Youth Without Youth (2007)

 

 

 

 

 

12. Hafta,

5 Ocak 2020 Salı

9. FİLM

"Toplum ve Felsefe", Metin Bal.

 

9-) Claude Chabrol (1930-2010) Seremoni (1995)

 

"Sartre'ın Marksist Estetik Kurama Katkıları ve Marksist Bir Sanat Yapıtı Olarak Seremoni Filmi", Metin Bal. felsefelogos/Marksist Estetik, Yıl: 19, sayı: 59, Sayı editörü: Metin Bal, 2015, İstanbul: Akademi Matbaacılık. ISSN: 1309-9175. ss. 95-111.

 

"La Ceremonie "Son Marksist Film", ss. 126-142, İri, Murat (2011, derleme) Sinema Araştırmaları: Kuramlar, Kavramlar, Yaklaşımlar, İstanbul: Derin Yayınları.

 

Robert Bresson (1901 - 1999) Au Hasard Balthazar / Rastgele Balthazar (1966)

Luis Bunuel (1900-1983)  Diary of a Chambermaid (Bir Oda Hizmetçisinin Günlüğü) (1964).

Masaki Kobayashi (1916 - 1996) The Human Condition, 1.) No Greater Love (1959), 2.) Road To Eternity (1959), 3.) A Soldier's Prayer (1961)

Matthew Warchus Pride (2014)

Jordan Peele Get Out (2017)

Fernando León de Aranoa Los lunes al sol (2002)

Ken Loach Bread and Roses (2000)

Federico Fellini (1920-1993) Kadınlar Şehri (1980), La notti di Cabiria (Kabiria'nın Geceleri) (1957).

Christine Jeffs (29 Ocak 1963) Sylvia (2003).

Dardenne Kardeşler İki Gün ve Bir Gece (2014) Film ptoleterya arasındaki dayanışmayı konu edinir. İşsiz bir kimse ne yapmalıdır? Sandra gibi "Ben yokum!" mu demelidir? Sandra işine geri dönebilmek için çalışma arkadaşlarından yardım ister. Sandra da dahil olmak üzere hiç kimse kapitalist sistemin, sistem içinde yaşayan yurttaşların uyması gereken standart konfordan vazgeçmek istemez. Buradaki dayanışma "yardım"dan öteye gitmez. Üstelik yardımda bulunmayı düşünen kimseler, başkalarının kararlarıyla eyleme geçerler. Bir kimse şunu söyleyebilmelidir: "Herkesten önce benim düşüncem, yargım ve kararım nedir?" Görünen şu ki hiç kimse kendi özgürlüğünü göz önünde tutmamaktadır. Sanrda'nın dediği gibi: "Keşke onun gibi, bir kuş gibi olsam."

 

 

 

 

 

 

► "Aşk ya da Temassızlık, İletişimsizlik Sorunu", Metin Bal.

 

Michelengelo Antonioni (1912-2007) Gece (La Notte) (1961) (İletişimsizlik üçlemesi'nin ikinci bölümü. Antonioni'nin İletişimsizlik Üçlemesi: Macera (L'Avventura) (1960), Gece (La Notte) (1961), Batan Güneş (L'eclisse) (1962: Lidia wander Milan during the day "Observing the harsh, uncoordinated fragments of life.")

 

"Platon’un Symposion’unda Eros Ya da Sokrates’in Bildiği Tek Şey Olan Aşk Üzerine" ("On Eros or Love, The Only Thing Socrates Knows in Plato’s Symposion"), Metin Bal.

 

Algea ve Bruce'un Varoluş Dayanışması. Aşk Üzerine Bir Diyalog (Metin Bal) başlıklı sekiz tablodan oluşan bu felsefi öykü kitabında aşk konusunu tartışan Algea ve Bruce'u kendileriyle ilgili ifadeyi bulma arayışında görüyoruz. Kasım 2020. 83 Sayfa. Ankara: Perseus Yayınevi. ISBN: 978-605-7726-83-4. https://www.perseusyayinevi.com/kitap/algea-ve-bruceun-varolus-dayanismasi/

 

Éric Rohmer’in (1920 - 2010) Altı Ahlak Hikayesi serisi, 1. The Bakery Girl of Monceau (1963), 2. Suzanne’s Career (1963), 3. My Night at Maud’s (Maud’la Bir Gece) (1969), 4. La collectionneuse (Koleksiyoncu Kadın, 1967), 5. Claire’s Knee (Claire'in Dizi1970), 6. Love in the Afternoon (1972)

Michelengelo Antonioni (1912-2007) Bir Aşkın Öyküsü (Chronaca di un amore, 1950)

Claude Chabrol (1930 - 2010) Le Beau Serge /Yakışıklı Serge (1958)

David Lean (1908 - 1991) Brief Encounter (1945, Kısa Karşılaşma)

Richard Linklater Before Sunset (1995), Sunrise (2004), Midnight üçlemesi (2013)

Joe Wright Atonement (2007)

Jarmusch, Jim (22 Ocak 1953 - ) Night on Earth (1991)

Alexander Sokurov (1951 - ) Faust (2011), Mournful Unconcern (Kederli Kayıtsızlık) (1983)

Ethan Coen & Joel Coen, A Seious Man (Ciddi Bir Adam, 2009)

Jean-Luc Godard (3 Aralık 1930 - ) Aşka Övgü (Éloge de Lamour, In Praise of Love) (2001)

Kubrick, Stanley (1928-1999) Lolita (1962)

Truffaut, François (1932-1984) L'amour en fuite (1979) (Kaçan Aşk / Love on the Run)

Lee, Kang Sheng (1968 - ) Help Me, Eros (2007) (Yetiş Eros)

François Truffaut’nun (1932-1984) Victor Hugo’nun kızı Adele Hugo’nun gerçek yaşam öyküsünü ve aşk hayatını anlatan Adele H.’nin Öyküsü’ (1975) filmi (Adele’yi Isabelle Adjani oynuyor.)

Céline Sciamma (1978 - ) Alev Almış Bir Genç Kızın Portresi (2019)

   

13. Hafta,

12 Ocak 2021 Salı

10. FİLM

 

 

 

 

 

 

 

► "Düşünce, İfade, Konuşma ve Bir Kimse Olma Arayışı", Metin Bal.

 

10-) Jan-Luc Godard (1930 - ) Vivre sa vie (Kendi Hayatını Yaşamak, My Life to Live, Yaşanacak Hayatım) (1962)

 

Agnès Varda (1928 - 2019) Yersiz Yurtsuz (1985) Mona: "Ben varım."

Kenji Mizoguchi - Yasuzo Masamuro Street of Shame (1956)

Michelangelo Antinioni (1912-2007) Bir Kadının Tanımlanması / Identification of a Woman (1982)

Mike Leigh Another Year (2010)

Shane Meadows This is England (2006)

Richard Curtis Pirate Radio (2009)

 

► "Yaşamak" ne demektir?

Wim Wenders (1945 - ) Der Himmel über Berlin (Arzunun Kanatları) (1987)

Barry Levinson (1942 - ) Doktor Ölüm (You Don't Know Jack, 2010)

 

► İnsan yaşamının şiirselliği:

 

Charlie Kaufman (1958 - ) I am Thinking of Ending Things (2016) Lain Raid'ın (1980 - ) I am Thinking of Ending Things (2016) romanından uyarlamadır.

Jim Jarmush (22 Ocak 1953 - ) Paterson (2016) / Sally Potter (1949 - ) Yes (2004) / Muhsin Mahmelbaf (1957) Gabbeh (1996) /John Krokidas, Sevdiklerini Öldür (Kill Your Darlings, 2013) / Jane Campion, Bright Star (2009) / Alejandro Jodorowsky, Endless Poetry (poesia sin fin), 2016. /Rob Epstein & Jeffrey Friedman, Howl, 2010. /Sergei Parajanov, Sayat Nova, 1969. / Chang-dong Lee, Shi, 2010. /Mikhail Klatozov, Soy Cuba, 1964. /Jean Cocteau, Orphée, 1950. / Roy Andersson, İkinci Kattan Şarkılar, 2000. /Hal Hartley, Henry Fool, 1997. /Andrea Segre, Io sono Li, 2011. /Julian Schnabel, Karanlıktan Önce, 2000. /Alain Tanner, Beyaz Kentte, 1983. /Eliseo Subiela, The Dark Side of The Heart (El lado oscuro del corazón), 1992. /Hans Petter Moland, Zero Kelvin, 1995. /Marco Ferreri, Sıradan Delilik Öyküleri, 1981. / Rainer Werner Fassbinder, Satansbraten, 1970. / Valerio Zurlini, İlk Gecenin Sıcaklığı, 1972. / Andrej Wajda, Wesele, 1973. / Joanna Kos - Krauze & Krzystof Krauze, Papusza, 2013. / Ferdinando Cito Filomarino, Antonia, 2015. / Germano Maccioni, Fedele alla linea, 2013. / Ji-woo Jung, Eungyo, 2012.

   

 

 

 

"Teknoloji Sorunu: Bilim-Kurgu", Metin Bal.

 

Stanley Kubrick (1928 - 1999) 2001: A Space Odyssey (1968, Bir Uzay Destanı)

 

Clarke, Arthur C. (2016)  2001: Bir Uzay Destanı, çev. Oya İşeri Gever, Önsöz Arthur C. Clarke & Stanley Kubrick, İstanbul: İthaki Yayınları.

“Önsöz”, Arthur C. Clarke & Stanley Kubrick, ss. 9-10. “2001’e Dönüş”, Arthur C. Clarke, ss. 11-22.

   

 

 

 

Heidegger, Martin (1994) Vorträge und Aufsätze, Stuttgart: Verlag Günther Neske.Heidegger, Martin (1977) The Question Concerning Technology and Other Essays, İng. çev. William Lovitt, London: Harper Torchbooks.

Heidegger, Martin (1998) Tekniğe İlişkin Soruşturma, Çev. Doğan Özlem, İstanbul: Paradigma Yayınları.

Heidegger, Martin (1998) Teknik ve Dönüş, Çev. Necati Aça, Ankara: Bilim ve Sanat Yay.

Heidegger, Martin (1994) Holzwege, Gesamtausgabe, Band 5, Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.

Heidegger, Martin (1950) Nietzsches Wort “Gott ist tot”. In Holzwege. Frankfurt: Klostermann.

Heidegger, Martin (2001) Nietzsche’nin “Tanrı Öldü!” Sözü ve Dünya Resimleri Çağı, Çev. Levent Özşar, Bursa: Asa Kitabevi.

“Die Zeit des Weltbildes (1938)”, Martin Heidegger. İçinde: ss. 75-113. Heidegger, Martin (2003) Holzwege, Frankfurt am Main: Vittorio Klostermann.

“Dünya Resimleri Çağı”, Martin Heidegger. İçinde: ss. 65-102, Heidegger, Martin (2001) Nietzsche’nin Tanrı Öldü Sözü ve Dünya Resimleri Çağı içindeçev. Levent Özşar, Bursa: ASA Kitabevi.

“The Age of the World Picture”, Martin Heidegger. İçinde: ss. 115-154, Heidegger, Martin (1977) The Question Concerning Technology and Other Essays, tr. and with an introduction by William Lovitt, New York: Harper & Row, Publishers.

 

Stanley Kubrick: “Evrenimizde nelerin bizi beklediğini hiç kimse bilmiyor. Son zamanlarda önde gelen astronomlardan biri şöyle demişti: “Bazen evrende yalnız olduğumuzu düşünüyorum, bazen de yalnız olmadığımızı düşünüyorum. Her iki düşünce de epey sarsıcı.” "

 

Denis Villeneuve (1967 - ) Dune (Çöl Gezegeni, 2020) Frank Herbert'in Dune (Çöl Gezegeni, 1965) romanının sinemaya uyarlanmış hali.

James Cameron (1954 - ) True Lies (1994, Gerçek Yalanlar) Hayalgücü ürünü teknolojiye yön verir.

Neil Blomkamp (1979 - )  District 9 (2009, 9. Bölge)

Shane Carruth (1972 - ) Kapsül (Primer, 2004)

Duncan Jones (1971 - ) Moon (2009)

Chris Weitz (1969 - ) Golden Compass (Altın Pusula, 1969) Hasılatı yapım maliyetini karşılamadı.

   

14. Hafta, 19 Ocak 2021 Salı

11. FİLM

 

Teknoloji Sorunu: Bilim insanı nasıl bir tutuma sahip olmalıdır?

 

11-) Andrei Tarkovsky (4 Nisan 1932 - 29 Aralık 1986) Solaris (1972)

Khris: "Toltstoy’u hatırlıyor musun? İnsansoyunu bir bütün olarak sevmenin imkansızlığı üzerine çektiği ıstırabı?"

 

Solaris filmi Stanislaw Lem'in (1921 - 2006) Solaris adlı romanından uyarlanmıştır.

Lem, Stanislaw (2010) Solaris, çev. Mehmet Aközer, Carl Tighe'nin Sonsöz'üyle, İstanbul: İletişim Yayınları.

   

 

Tarkovski, Andrey (1932-1986) Stalker (İz Sürücü) (1979).

Peter Weir’ın (1944 - ) Picnic at Hanging Rock filmi Slavoj Zizek için: ”Tarkovski’nin Stalker’ının başka bir versiyonu gibi”

   

FİNAL SINAVI

FİNAL ÖDEVİ.

 

 

 

"Postmodernizm", Metin Bal.

 

11-) Yorgos Lanthimos (1973 - ) Kutsal Bir Geyiğin Ölümü (2017)

 

1. "Baudrillard’a Göre Postmodern Sanat ve Simülakr ya da Gerçeğin Yerini Alan Gölge"/"Postmodern Art For Baudrillard and Simulacr or Reality Replaced with the Shadow", Metin Bal. felsefelogos dergisi / dosya konusu: Psikanaliz ve Felsefe. Yıl: 21, Sayı: 66, 2017/3. ss. 153-174. İstanbul: Fesatoder Yayınları. Listelendiği indeksler: EBSCOhost, The Philosopher's Index.

 

2. "Charlie Kaufman’ın Synecdoche, New York Filminin Felsefi Bir Değerlendirilmesi, Postmodern Dönemde İnsanın Durumu ve Çıkış Yolları" / "A Philosophical Evaluation of Charlie Kaufman’s Film Synecdoche, New York, The Situation of Human Being in Postmodern Era and The Ways Out." Metin Bal. felsefelogos dergisi 2018/4, Aralık. Sayı: 71, ss. 7-21. ISSN: 1309-9175.  EBSCOhost, The Philosopher's Index. İstanbul.

 

3. "Postmodernizmin Düşünce ve Sanat Dünyasında Tanımı", Metin Bal. Mavi Atlas, Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Elektronik Dergisi, Sayı 4 (Bahar 2015), ss. 120-135.

 

4. "Postmodernizm, Simülakr, Tatile Gönderilmiş Gerçek" Konferansı. Konuşmacı: Metin Bal. Video kaydını izlemek için tıklayınız: https://www.youtube.com/watch?v=dxuOPivouHQ , 13 Haziran 2017, DEÜ, Tınaztepe Kampüsü,Öğretim Üyeleri Binası, Felsefe Bölümü, 3. Kat, oda no: 328.

5. "Postmoderni Tanımlamak (1986)", Jean-Francois Lyotard. çev. Metin Bal, Afşar Timuçin'e Armağan, Editörler: Çetin Veysal & Zehragül Aşkın, 2010, Etik Yayınları, İstanbul. ss. 453-456.

 

► Charlie Kaufman (1958 - ) Synecdoche, New York (2008, New York Yanılsamaları)

 

McLuhan, Marshall & Fiore, Quentin (1996) The Medium is the Massage, London: Penguin Books.

 

"Hiçliğin Yok Oluşu", ss. 416-422. Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

   

 

► Yorgos Lanthimos (1973 - ) Kutsal Bir Geyiğin Ölümü (2017)

" “Kutsal nedir?” sorusunu sormak ve dünyevi olanı kutsamak postmodernizme bir başka alternatiftir. Modernite Grek felsefesini geviş getirmiş bir Rönesans, Postmodernite ise tüm çağları yutmuş bir Ortaçağdır. Bunun görülebileceği sanat yapıtı Yorgos Lanthimos’un (1973 - ) yönettiği Kutsal Bir Geyiğin Ölümü (2017) adlı sinema filmidir. Postmodern dünya simülasyonuna alternatif başka bir şey ise önceki tüm dönemlere bir retrospektif sağlayabileceğimiz ve modernite düşünür, yazar ve sanatçılarının (Hölderlin, Nietzsche, Rilke, Heidegger vb.) üzerinde durdukları “kutsal” değerini yeniden inşa etme çabasıdır. Moderniteyle birlikte “insan” terimi tartışmalı hale gelir ve bunun sonucu olarak “felsefi antropoloji” (Max Scheler[1], Ernst Cassirer vb.) disiplini ortaya çıkar. Sonradan Heidegger’in farkına varacağı gibi[2]; hangi “insan”dan söz edildiğine dikkat edilmelidir çünkü “insan”ın dönüşümleri devam etmektedir. “Kutsal” değeri değişmekte olan insanla birlikte kayar ve bir sonraki “insan”da etkisiz kalır ya da boşa çıkar. “Kutsal”ın bu düşüşü onun yok olması almanına gelmez. Bu bakımdan modernitenin ilk düşünürü Schopenhauer’dir çünkü o, modernitenin maymuncukları olan “anti-realist”, “ikonaklast” ve “anti-nihilist” olmanın gerekçelerini “ateizm” ya da “tanrıtanımazlık” konusunun hesabını vererek öne sürer. İnanç sözcüleri katlettikleri insandan yağmalayarak ganimet saydıkları Tanrı’yı bir eşya haline getirmişlerdir. Hegel’in Felsefe Tarihi Üzerine Dersler’inin Ortaçağ felsefesiyle ilgili bölümünde başka sözcüklerle ifade ettiği gibi, inanç sözcüleri çağlar önce hizmetçi şövalyeleri yaparak onurlandırdıklarını düşündükleri filozoflarla “medeniyet”i korumak için barbarlara karşı müttefik olmuşlardır. Fakat inanç sözcüleri bu ortak mücadelede müttefikleri olan filozofları ihanete uğrattılar çünkü “baba” dedikleri aile bireylerini ya da Tanrı’yı tekrar katlettiler. O güne kadar yeryüzünde böyle bir barbarlığa tanık olmamış filozoflar, zaman zaman, Tanrı’nın cesedini işgal altından alıp hak ettiği törenle uğurlamaya çalıştılar. Ne yazık ki inanç sözcülerinin yağmacı saldırıları filozofları da hedef aldı. Sonuçta, inanç sözcüleri “hayat”ı, Tanrı’nın lanetlediğine inandıkları dünyanın dertlerini, Tanrı’nın cesediyle birlikte sırtlarına vurmakla suçlayarak iftiraya uğrattılar. Nietzsche bu olayların kökenine iner ve Augustinus’un kendisini ya da o dönemin “insan”ını arayış yolculuğunda yarattığı Tanrı’ya saygıyı inanç sözcülerine hatırlattı. Kilise kendi kurumsal çalışmaları içinde, kurumun dayanağı olan Tanrı figürünün apaçık yaratıcısı olmasına rağmen Augustinus’u bir aziz kabul edip etmemekte tereddüt eder. Schopenhauer’in kitaplarını ders vermek için değil sırf düşünmek için okuyan Şen Bilim[3]’ adlı başyapıtıyla Nietzsche, inanç sözcülerinin padalyalaştırıcı ikonalatrik tutumları tarafından hortlatılarak sırtlanmaya devam edilen Tanrı’yı, arzuladığı ebedi huzuruna kavuşturur. Bu nedenle, Şen Bilim’de Tanrı’nın gömü seremonisinin uygun bir şekilde gerçekleştirilmesi gerektiğini söyleyen “Kaçık Adam”[4] öyküsüyle Nietzsche dünyayı kutsamanın farklı bir yolunu yaratır. Sonraki tüm modernite düşünür, sanatçı ve yazarları “kutsal”ın farklı değerlerini yaratmayı sürdürürler. Modernite devrinin (1818 - 1946) insanları, kendi dönemlerinin düşünür, sanatçı ve yazarları yoluyla birbirlerini kutsamanın başka yollarını icat ederler. Aşırı değerlendirme, apotheosis ya da tanrılaştırma / ilahlaştırma, ululama, kutsama, yükseğe çıkarma, yükseltme, asilleştirme, asalet verme, transformasyon, transfigurasyon, metamorfoz ya da başkalaşma, üstün olana benzetme, enkarnasyon ya da bedene bürünme, canlandırma, reenkarnasyon, yeniden doğuş, büyülenme, lanetleme, maske takma, başkaldırma, ölümsüzleştirme, görünür kılma ve aydınlatma eylemleri, bu eylemlerin farkına dikkat eden modernite düşünürlerinin ilgisini çeker.  Düşünce tarihi boyunca söz konusu edilen bu eylemlerin göz kamaştırıcı olan, fakat mahkumlar arasına geri dönüşten kendisini mahkum etmemek isteyen bir kimsenin gözlerini alıştırmaması gereken, örneklerinin tarihi Grek tragedyasına dayanır. Grek tragedyasını bu bakımdan postmodern atmosfer içinde canlandıran dikkat çekici bir sanat yapıtı olan Lanthimos’un Kutsal Bir Geyiğin Ölümü (2017) filminin düşünce ekseni bir kimsenin yaptıklarıyla kendisini ve diğerlerini kutsallaştırdığı ya da lanetlediğidir. Postmodern dünyanın insanları birbirlerini küçümser, hoşgörür ve birbirlerine merhamet ederler. Bunun filmdeki repliği “Tanrı değilsin!” ya da “Nereden biliyorsun?” sözleridir. Postmodern dönemin “insan”ları, Ortaçağların “insan”ları gibi birbirleriyle ilgilenmezler ve hayatın bilindiği gibi olacağından emindirler. Bu film uzun zaman önce kapatılmış bu konuyu, düşündürdüğü şu soru ile tekrar tartışmaya açar: Kutsallaştırıcı seremonileriniz nelerdir? Filmde görülenlere “Bu kadar da olamaz!” denilemez çünkü en başta Martin tarafından söylenenlerin inanılmaz olmasına rağmen imaj dünyasının üretim bandında nasıl jelatinlenip, paketlenip raflarda yer aldığı görülür.  Grek tragedyası için “insan” henüz bir “doğa”ya sahip değildir çünkü Grek tragedyası “insan”ı insan olarak taklit etmez. Grek tragedyasında “insan” henüz bir “hayvan” ya da “tuhaf”, “tekinsiz” bir varolan olarak görülür. Dikkatli bir izleyici bu filmdeki kimseleri en az bir defa “insan”dan farklı bir türe dönüşürken görebilir. Özellikle ağır yürüyüşü, bakışları, boyun hareketleri, ısrarlı müdavimlikleri ve konuşma ritmi bakımından Martin bir geyiği canlandırır. Böylece Martin’in bedenleşmesinde o bildik “insan” tartışmalı hale gelir çünkü Martin film boyunca zaman zaman farklı dönüşümler içinde, dahası tanrısallaşırken görülür. Erkek çocuk Bob şans eseri kurban edilmek için bağlandığında ve onun alışıldık cinsel birleşmeyi tuhaf karşılayan ablası Kim, bu mevcut “insan” düzenine kendisini alıştırmaya çalışırken farklı türlere dönüşürler. Kim ve Bob’un babaşarı, göğüs, kalp ve damar cerrahı Steven Murphy’nin “Bir cerrah asla öldürmez hastasını. Bir anesteziyolog hastasını öldürebilir, fakat bir cerrah asla.” demesine rağmen Martin’e verdiği saati “armağan” olarak değerlendirmesinde görüldüğü gibi, Martin acı çekmesine ve işkenceye maruz kalması pahasına hakikatleri söylemeye ısrarla devam eder. Bir kimseyi onda görüldüğü düşünülen erdemler yüceltir. Aristoteles’in Metafizik kitabının birinci bölümünde ve özellikle on ikinci bölümünde farklı şekillerde ifade ettiği gibi tanrılar da tanrılıklarını, tanık olduklarını iddia eden kimselerin onlarda gördüklerine inandıkları bilgeliğe ya da erdemlere borçludurlar. Cahil ve bu nedenle güçsüz ve korkak bir şeyin Tanrı olduğuna, mucizeler gösterilecek olunsa bile, hiç kimse inandırılamaz. Bu nedenle tanrılar, örneğin Prometheus ve İsa ve tanrıların çevrelerindeki figürler, örneğin Odysseus, Semavi Şeytan ve Eyüp’un yaptıkları gibi acı çekiyor olsalar da inandıkları hakikatleri söylemekten asla vazgeçmezler.  Tanrılar kendi dile getirdikleri hakikatlere uymazlar çünkü onların korku verici özelliği hakikati değiştirebilme güçlerinden kaynaklanır. Bu kadar çok tanrı yaratılmasının nedeni budur ve tanrıların ne istedikleri, nasıl davranacakları ve kendilerine itaat edenlerin nihayetinde ödül mü ceza mı alacakları bilinemez. Tertullian’ın “Credo quia absurdum.” (“İnanıyorum çünkü saçmadır.”) ya da Augustinus’un “Credo ut intelligam” (“Anlayayım diye inanıyorum”) sözlerinin dayanağı budur. Sokrates bu nedenle “dindarlık” denilen şeyin ancak tanrılar arasında mümkün olabileceğini Euthyphron diyaloğunda söylüyordu. Sokrates haklı görünüyor çünkü bir kimse tanrılara itaat etsede etmesede Hephaistos gibi Olimpos’tan ya da Semavi inançta olduğu gibi “cennet”ten atılır. Fakat modernite düşünürleri, sinema sanatının ustalıkla gösterme teknolojisine sahip olduğu insan kadrajı dışından indirildiğine inanılan şeylerin düşüşünü görkemli karşılarlar. Elbette düşüş görkemlidir. Filmdeki göz doktoru Anna tarafından, içinde katlanılamayacak bir acıya maruz bırakılan Martin’in kapatıldığı ve kaçmak için hiçbir çaba göstermediği mahzen bir tapınağa dönüşür. Bağlar ya da değerler onlarla “insan”a bağlananları beslenme tarzlarından mesleklerini icra edişlerine varıncaya kadar birbirine benzetir. Huzurunda diz çöktüğü Martin’e yalvarı sahnesinde Anna, Tanrı’nın bir kez daha Martin’in bedeni yoluyla enkarne oluşuna tanıklık eder. Anna’nın yalvarısı eşliğinde başka bir Tanrı’ya dönüşen Martin’e sorusu: “Neden birinin yaptığı şeyin cezasını diğer üç kişi çekiyor?” Bunun cevabını Martin vermişti: “Aynı babam gibi olduğumu söylediler, sonra herkesin aynı şekilde makarna yedigini gördüm.” Modernistler de insanların bir şekilde birbirlerine bağlı olduklarını keşfettiler. Bu bağ tragedya kahramanlarının takip ettiği Ariadne ipidir çünkü o bağın birbirine bağladığı kimseler birbirlerini bu bağla bulurlar. Gerçekte, olayların kendisi üzerinden ilerleyeceği bu bağ yoluyla prolog kısmında şimdiden olacaklar bilinir. Grek tragedyası spoilera rağmen diyonizyak kaynağından tekrar tekrar canlanır. Çağdaş dünyanın insanı, başına gelecek şeyleri önceden gördüğünde keyfinin kaçtığına, yapıtın kendileri gözünde sanat değerini yitirdiğine inanırlar fakat Grekler ve Modernistler biliyorlar ki estetik bir deneyimden canlı çıkan tek şey sanat yapıtıdır. Bu nedenle, gerçek bir tragedyada olacaklar ilk sayfada söylenir. Fakat modern tragedya, Shakespeare’in yaptığı tragedyayı bir entrikalar yumağına ve izleyiciyi aptala çevirir. Trajediyi görenler ya da masum kurbanlar erdem göstermedikçe ve bağlardan kopmak demek olan “panik”e kapıldıkça kral Oedipus, kraliçe Agave ya da kral Kreon gibi felaketlere, üstelik, doğru olduğunu düşündükleri şeyleri yapa yapa uğrarlar. Hristiyanlığın dayandığı temel duygu durumunda da görüldüğü gibi bir anneyle çocuğu arasındaki bağ canlıdır. Bu bağ, Pietà’da görüldüğü gibi, çocuğun cesedini kucaklayan annenin nihilist mateminde de canlıdır. Modernitenin derinlik modellerinden psikanalizin kurucusu Freud Tanrı’nın son dayanağı olan ruhu alıp insana iade eder fakat onun acısını unutur. Bu nedenle yas tutmakla başlayan bir kimseyi mateme gark olmaktan çıkaramaz ve sonuçta “tedavi”den vazgeçer. Vazgeçer çünkü ona göre kendisinde hastalık belirtisi saptanan kimsenin kendisini anlamasını sağlamak sorunu çözecekti. Tüm belirtiler saptanır fakat buna rağmen “insan” kendisini anlamamada ısrar eder. Modernitenin derinlik modellerinden semiotiğin kurucusu Saussure’ün gösterdiği gibi “insan”dan geriye sözcükler kalır ve modernite sonunda filozoflar “dile dönüş” hareketi etrafında birleşir. Lacan “sözcükler”in mirasını alarak onların kaynağı olan, nihayet bir “bilim” olarak felsefeyi ve bu arada “saf psikoloji bilimi”ni kuran Husserl’in “şey”ine geri döner. İşte tüm bu nedenlerle Tanrı bugün varlığını ruha değil acılara dayandırır. Tanrı’sı olmayanlar da psikoloğa, psikanaliste ve psikiyatra giderler. Fakat inanç sözcüleri de giderler çünkü Tanrı, insanın eski dostu olan “ruh”la birlikte geçmişte kalmıştır.  Kim olursa olsun “ruh hekimleri”yle görüşenlerin tedavileriyle ilgili olarak yazılan reçete de görünen şeyler, Baltazar’ın kendi duvarında da beliren şeylerle benzerdir: “Doğaya çık, yürü!” cümlesidir. Oysa muayenehane insanlar yürüyerek gelmişlerdi. Elbette yürüyerek de gidecekler. O cümle, gerçekte, “kendini anlamayanı ben anlayamam!” anlamına gelir. Böylece filmdeki Murphy ailesinin önceki hayatının bilinmesine böylece gerek duyulmaz. Filmin öyküsü işte bu dokunaklı anda başlar. Polisiye bir macera anlatır gibi kendisini ifade etmeye alışmış çağdaş izleyicinin dikkati kutsal bağından yoksun nihilist bir aile bağı[5]nın ansızın dağılmasıyla toplanır. İlgi çekmek isteyen bir yönetmen ortak değerleri kırmalıdır. Filmde, kutsal bağın kendilerinde kırık göründüğü baba Steven ve anne Anna bu bağlayıcı ortak değerden yoksunluk nedeniyle çocuklarında felce ve ölüme, kısacası yaşamsal değerlerin çürümesine neden olurlar. Kutsaldan yoksun değerlerle kurulan bağlar içinde herkes kendisini ve başkasını kurban etmeye hazır olmalıdır. Martin “sırrım yok.” diyor çünkü insanları birbirlerine neyin bağladığı çok açıktır. Martin’le karşılaşana kadar teleolojik bir kozmoloji içinde hijyenik, güvenli ve sağlıklı bir yaşam sürdürdüklerini düşünen Murphy ailesinin ebeveynleri Steven ve Anna’ya göre her şey yoluna girmiş ve sarsılmaz bir düzen hüküm sürmektedir. Fakat lanet, kutsal değerinden yoksunluğun neden olduğu açıklıktan girip yıkıma uğratan ve nihilist insanların hayatını ansızın yoldan çıkaran şeydir. Onları birbirine bağlayana kayıtsız bu insanlar sorumlu olduklarını yapmazken onlara hizmet eden teknoloji tıkır tıkır işler. Murphy ailesinin kızları Kim düşer fakat öyküden koparılmış çıplak müzikten bile yoksun nihilistik sayıklamanın şarkısı devam eder ve oğulları Bob da düşer ancak merdivenler yürümeye devam eder. Nasıl, nerede ve kimin başına gelirse gelsin düşüş görkemlidir. İhtiyaçları olan gerçek bağdan yoksun Murphy ailesi her zaman güçlü olduklarını birbirlerine söylerler fakat birini öldürmek için gözlerini bağlamak zorunda kalırlar. Bu korkaklar, hakikatin cisimleştirilerek insanla buluşturulacağı seremoniyi zoraki kabul ederek demokratik yolla düzenliyorlar. Sonuç olarak Kutsal Bir Geyiğin Ölümü filminin antinihilist, antirealist, dünyevi, profan harekete katkısı ve postmodern imaj evrenini parçalayan yaratıcı etkisi nihilist kimselerin birbirlerine “armağan” adı altında verdikleri ve aldıkları şeyin gerçekte kendilerine ve birbirlerine duydukları acıma, hoşgörü ve merhametten kaynaklanıyor olduğunu göstermesidir. Veren için de alan için de değerli olacak şeydir armağan. İkonalatrların, inanç sözcülerinin kısacası realistlerin ya da felsefi terminolojisiyle nihilistlerin acıma duydukları kimseye verdikleri şey “armağan” değil bu kimseyi yaşamdan ve kutsaldan caydırdıkları “sadaka” ya da “sus payı”dır. Böylece nihilizmin çağdaş versiyonundan başka bir şey olmayan postmodernizmi aşmanın etkili bir yolu gerçek armağanlar vermektir." Metin Bal, 17 Ekim 2020.


[1] Bkz. Scheler, Max (2015) İnsanın Kosmostaki Yeri, çev. Harun Tepe, Ankara: BilgeSu.

[2] Bkz. Heidegger, Martin (2013) Hümanizm Üzerine / Über den Humanismus, Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu.

[3] Nietzsche, Friedrich (2003) Şen Bilim  (1882) (Tam Metin Çeviri) çev. Levent Özşar, Bursa: ASA Kitabevi.

[4] ss. 16-17, Heidegger, Martin (2001) Nietzsche’nin “Tanrı Öldü!” Sözü ve Dünya Resimleri Çağı, Çev: Levent Özşar, Bursa: Asa Kitabevi. ss. 11-63. / Bkz. ss.119-120, Nietzsche, Friedrich (2007) The Gay Science, ed. by Bernard Williams, tr. by Josefine Nauckhoff, Cambridge: Cambridge University Press.

[5] Filmdeki Murphy ailesinin bireylerinin, onları birbirlerine bağlandıklarını düşündükleri nihilist değerlerin bir eleştirisi için bkz.: Nietzsche, Friedrich (2011) Ahlakın Soykütüğü, (1887) çev. Zeynep Alangoya, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.

 

Luis Bunuel (1900 - 1983) The Exterminating Angel (1962, Yokedici Melek)

Michelangelo Antinioni (1912-2007) Professione: reporter (Passenger, Yolcu) (1975)

James Bridges (1936-1993) The China Syndrome (1979) (Dünyanın Kaderi) Tüm dünya tehdit altında. Gezegen boyutlarında bir tezgah olan caydırma üzerine kurulu simülasyon düzeninde yaşam bir “hayatta kalma mücadelesi”ne ve bir “meydan okuma”ya dönüştürülür. (SvS: 58)

Jean-Jacques Beineix (1946) Diva (1981)

Peter Greenaway (1942 - ) The Droughtsman's Contract (Ressamın Sözleşmesi ) (1982)

Ridley Scott (1937- ) Blade Runner (1982)

Denis Villeneuve (1967 - ) Blade Runner 2049 (2017) Gölgeler ait oldukları gerçekleri aramaktadır. Bu film Mary Shelley’in (1797-1851) Frankenstein  ya da Modern Prometheus (1823) romanının çağdaş bir yorumunun sinemaya uyarlanmış hali olarak izlenebilir.  Yüzbaşı, Blade Runner'a: “Hepimiz gerçek birşeyler arıyoruz.” Joe: “Bir şeyin gerçekten yaşandığını nasıl anlarsın?” Dr. Ana Stelline: “Üretilmiş olan anıların detayları nettir. Gerçek olan herşey karmaşık olmalı.”

David Paul Cronenberg (1943 - ) Crash (1996) filmi Graham Ballard'ın (1930-2009) Çarpışma (Crash, 1973)  romanından uyarlama bir sanat yapıtıdır. Çarpışma filminin olumlu tarafı insan ve kullandığı eşyalar arasındaki bütünlüğü sorgulatıyor olmasıdır. Önceden makineler insan bedeninin parçaları olan mobilyalar ve ortopedik cihazlarken şimdi insan bedeni makinenin bir parçasına dönüşmüş durumda. Buna "cyborg" diyoruz: Bedene monte edilen (mekanik, elektronik, biyonik, vb.) malzemelerle fiziksel ve mental yetenekleri "normal insan" sınırlarının ötesine genişletilecek çerçevede varlığının dayandığı koşullar çeşitli ölçütlere göre değiştirilebilen ya da kurgusal/kurmaca kimse. Nihilizmin günümüzdeki belirtilerinden biri olan görünüşlerin ya da gölgelerin gerçeğin yerini aldığı bir çağın bu özelliğini bu filmde izliyoruz.

Philip Haas (1954 - ) Angels and Insects (1995) A. S. Byatt’ın (1936 - ) Morpho Eugenia, Angels and Insects (1992) adlı romanından uyarlanmıştır. Potmodern bir yapıt.

Harmony Corine (1973 - ) Gummo (1997)

Josef Rusnak’ın (1958 - ) The Thirteenth Floor (1999) filmi. Esin kaynaklarından biri Daniel F. Galouye’nin (1920 - 1976) Simulacron – 3 (1964) adlı romanıdır.

David Lynch (1946 - ) Lost Highway (1997), Mulholland Drive (2001)

Jonze, Spike (1969 - ) Her (2013, Aşk)

 

 

 

► Dönem sonu ders değerlendirmesi

   
 

Varoluşçu Sinema:

 

Schopenhauer ve Nietzsche'nin yapıtlarında saptamak  bir varolan olarak insan ve varlık bağlantısını araştırmak ve devamında Heidegger, Sartre ve Camus'nün "bir varolan olarak insan" ve "varoluş" üzerine düşüncelerini anlamaya çalışmak ve varoluşçu düşüncenin özelliklerini Puşkin, Sade, Gonçarov, Ibsen, Dostoyevski, Tolstoy, Turgenyev, Baum, Melville, Musil, Sartre, Camus, Kafka, Beckett, Pavese, Salinger, Jean Genet, Ionesco vb. yazarlara ait kitap, deneme, tiyatro, felsefi roman, resim vb. sanat yapıtlarında saptamaya çalışmaktır. Varoluşçu felsefe ve edebiyatla ilgili literatür ve kaynakça için tıklayınız lütfen.

 

"Hiçlik" terimi:

 

Pasolini, Pier-Paolo (1922- 2 Kasım 1975) Teorema (1968) Bir ziyaretçisiniz. Diğerlerini de ziyaret edin. Ziyaret edin yeter. Hiçbir şey yapmadan, yalnızca kendi halinizde olup kendi ilgilerinizle meşgul olarak ve sadece çevrenizi izleyerek ve sessizce onların yanında olarak çevrenizdeki insanların hayatlarını değiştirebilirsiniz. Filme baştan sona Mozart'ın (1756-1791) Requiem D Minör ağıtı eşlik eder. Havalimanında gazeteciler işadamına: "Bir cevap vermediniz." Ziyaretçi'nin (misafirin) gelişini haber veren mektup: "Yarın geliyorum." Arthur Rimbaud'nun (1854 - 10 Kasım 1891) Oeuvres - Opere (Toplu Yapıtlar) "Ve Tanrı kullarına eşlik etti, çöller boyunca." Ev sahibi anne Lucia, onun oğlu Pietro ve hizmetçi Emilia evlerinde konuk ettikleri Ziyaretçi'ye arzularını açıkladıkları zaman "özür dilerim" diyorlar. Ev sahibi baba Paolo: "Her şeye rağmen Ivan Illitch kendine bir teselli buldu." Ziyaretçi, Rimbaud'an okuyor: "Sonuçta hepsi hayatın bir getirisiydi. Sevecenliğin dönüşü fazla uzun sürmeyecekti. Tapınılacak olan, artık evine gitmişti. Bir daha dönmedi ve dönmeyecekti." Ziyaretçi: "Beni yoldan çıkardın tanrım! ve ben de buna izin verdim. Beni teşvik ettin ve kazandın. Herkesin alay konusuyum. Benimle dalga geçiyorlar. İftira dolu dört bir yanımda: "İfşa edin onu!" ve sen de beni gösterdin. Dostlarım yıkılışımı haykırıyorlar: "Ayartmalara muhakkak boyun eğecek. İşte o zaman yenilgiye uğratacağız. Durumu tamamen değiştirerek ondan öcümüzü alacağız." " Ailenin oğlu Pietro: "Seni kaybederek yine farklılığımın ıstırabına dönüyorum." Lucia: "Ben bir hiçtim. [...] Hayatımdaki koca boşluğu doldurmaktan acizdim. Olan tek şey steril bir hayatın getirisi olan içgüdüsel bir sevgiydi. Hiç kimsenin içinden geçmediği düzenli bir bahçe gibi. Meğer hayatımdaki derin boşluğu ne kadar yanlış değerlerle ne kadar boş ideallerle doldurmaya çalışıyormuşum. [...] Bana bütünsel ve gerçek bir duygu yaşattın. Ziyaretinle değişti dünyamdaki her şey. Benden sanki bambaşka bir kadın yarattın. Asıl olarak bana getirdiğin şey hayatımdaki derin boşluğu doldurabileceğim  o gerçek bir sevgiydi. Şimdi ise beni terkederek parçalıyorsun o sevgiyi." Ailenin kızı Odetta: " (Hayatım) eski halinden bile çok daha korkunç bir cehennem haline gelecek" Paolo: "Mutlak bir çöküş yaşıyorum."

 

► Stanley Kubrick (26 Temmuz 1928 - 7 Mart 1999) Paths of Glory (1957)

Martin Charles Scorsese (17 Kasım 1942 - ) Taxi Driver (1976)

 

Henri Bergson (1859-1941) Yaratıcı Tekamül / (Creative Evolution, 1907)

Martin Heidegger (1889-1976) Varlık ve Zaman (1927)

Jean-Paul Sartre (1905-1980) Varlık ve Hiçlik (1943)

 

"Varoluşçuluğun İlk Romanı Yeraltından Notlar'a Felsefi Bir Bakış", Metin Bal, Mavi Atlas, Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Elektronik Dergisi, Sayı 5, (Güz, 2015), ISSN: 2148-5322. ss. 53-68.

 

► "Arasöz: Sartre ve Hiçlik Felsefesi", ss. 95-102. Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

 

► Andersson, Roy (31 Mart 1943 - ) Living Trilogy (Yaşayanlar Üçlemesi): Songs From the Second Floor (2000), You, The Living (2007), A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence (2014)

 

Ingmar Bergman (1918-2007) Zindan (Fängelse, Prison, 1949), Yedinci Mühür (Det sjunde inseglet, The Seventh Seal, 1957), Yaban Çilekleri (Smultronstället, Wild Strawberries, 1957), Aynanın İçinden (Through a Glass Darkly, 1961), Kış Işığı (1962), Persona (1966)

Jean-Luc Godard (1930 - ) Serseri Aşıklar (1960), Çılgın Pierrot (1965)

Michelengelo Antonioni (1912-2007) Batan Güneş (L'eclisse) (1962), Kızıl Çöl (1964) Cinayeti Gördüm (1966)

 

"Rainer "Maria" Fassbinder: Cinema between Literature and Life", Leo A. Lensing. Peucker, Brigette (2012, ed.) A Companion to Rainer Werner Fassbinder, Malden: Blackwell. pp. 53-66. Luis Bunuel (1900-1983) Milky Way (1969). L'Age D'or (1930). Leos Christophe Carax (1960 - ) Bad Blood (1986). David Cronenberg (1943) Naked Lunch (1991). David Lynch (1946 - ) Inland Empire (2006). Jean Maurice Eugène Clément Cocteu, The Blood of a Poet (1930). Alain Resnais (1922 - 2014) Wild Grass (2009). Carl Theodor Dreyer (1889-1968) Ordet (1955)

Lars von Trier (30 Nisan 1956) Manderlay (2005)

Kaneto Shindo (1912 - 2012) The Naked Island (1960)

Danny Boyle (1956 - ) Steve Jobs (2015)

Jim Jarmusch (1953 - ) Broken Flowers (Kırık Çiçekler) (2005)

Paolo Sorrentino (1970 - ) The Great Beauty (Muhteşem Güzellik) (2013)

Mike Leigh (1943 - ) Naked (1993)

David Paul Cronenberg (1943 - )  Existenz (1999)

Gary Ross (1956) Pleasantville (1998)

   
 

Tutku ya da  Bir Ziyaretçinin Diotima Merdiveninde Devinimi:

 

"Benim Tutkum ya da Bir Ziyaretçinin Yaşam Tarzı İcadı Çabası", Metin Bal.

 

Tarkovski, Andrey (2008) Mühürlenmiş Zaman, Die versiegelte Zeit, Çev. Füsun Ant, İstanbul: Agora Kitaplığı.

Žižek, Slavoj (2017) Tarkovski, İçsel Uzamdan Gelen Şey, çev. Mehmet Öznur, İstanbul: Encor Yayınları.

1) Başlangıç, 2) Sanat: İdeale Duyulan Özlem, ss. 25- 42. 3) Mühürlenmiş Zaman, ss. 43-66, 4) Önceden Belirlenmişlik ve Yazgı, ss.  67-88, 5-) Filmsel Görüntü, ss. 89-145, 6-) Sanatçı ve Halk Arasındaki İlişki Üzerine, ss. 146-157, 7-) Sanatçının Sorumluluğu Üzerine, ss. 158-177, 8-) Nostalghia'nın Ardından, ss. 178-190, 9-) Bitirirken, ss. 191-200.

"Tarkovsky ya da Sinemacı İkonu", ss. 228-238. Farago, France (2006) Sanat, Çev. Özcan Doğan, Ankara: Doğu Batı.

 

► Tarkovski, Andrey (1932-1986): Andrei Rublev (1966)

 

Alexander Kluge (14 Şubat 1932 - ) Duyguların Gücü [Die Macht der Gefühle / The Power of Emotion] (1983)

Mark Romanek One Hour Photo (2002)

Jean-Jacques Annaud L’amant (1992)

Pedro Almodovar Broken Embraces (2009)

Bernardo Bertolucci Stealing Beauty (1996)

Ken Loach Kes (1969)

 

Lee Chang-dong (1954- ) Burning (Kuşku, 2018) adlı filminde, tragedyanın yozlaşmış hali olan Shakespeare'in oyunlarının entrikalarından da yoksun bir durumda, geriye sadece kuşkunun kaldığı bir öyküyü izliyoruz. Bu filmde hikayeleri olmayan kimseler güven arıyor.  Duygular kendilerini imajlar gibi duyusal yollarla vermiyorlar. Duygu içerde oluşur. Dışarda bulunmaz. Aşk söz konusu olduğunda tutkudan yoksun kimseler kuşku içinde oyun dışı kalıyorlar. Hikayesi olmayan Güney Koreli bir toplum Batı'nın inançlarından biri olan Hıristiyanlığa inanıyor. Kendi kutsalını bile inşa edememiş bir topluluk. İnanç da imaja indirgenmiş durumda. Haemi: "Bu pandomim. Şu sıralar pandomim öğreniyorum. Herkes aktris olamaz. Eğlencesine öğreniyorum. Bak istediğim zaman portakal yiyebiliyorum." Lee Jongsu: "İyisin. Yeteneklisin." Haemi: "Bunun yetenekle bir alakası yok. İşin aslı portakalın burada olduğunu hayal etmekte değil. Portakalın burada olmadığını unutmakta. Hepsi bu. Önemli olan şey gerçekten onu yemek istediğini düşünmen. Devamında ağzın sulanacak ve gerçekten lezzetli gelecek." Haemi: "Hayatın anlamını arayan dans. Sözcüklerle ifade edilemez. Bunu kendi gözlerinizle görmelisiniz." Topluluktan biri: "Bize sen göster o zaman." Haemi: "Bir deneyeyim o zaman. Ama bir ritme ihtiyacım var." Ben, Jongsu'ya: "Bana Faulkner'i sevdiğini söylemiştin." Jongsu sevişirken bile imajlara bakıyor. Jongsu duygularını, bununla ilgili kimse olan Haemi'ye değil, hiçbir çaba harcamaksızın Haemi'den güven bekleyen başka bir kimse olan Ben'e söylüyor. Haemi de herkesten güven bekliyor fakat güven kazanacak hiçbir şey yapmıyor. Jongsu, Haemi'nin ortadan kaybolmasından, tarihselleştiremediği deneyimlerine dayanarak Ben'i sorumlu tutarak  Ben'in bir katil olduğu sonucuna kolayca varıyor. Bu kimseler imajlarla yaşamalarına rağmen, davranışlarının çizdiği tabloyu göremiyorlar ve buna rağmen göremedikleriyle ve sadece gördükleriyle birbirlerini suçluyorlar. Bir hikayeleri yok. Onların hayatındaki şeyler ya da gölgeler birbirlerine bir hikayede bağlanmadıkları için, boşlukta kalan imajlar arasındaki bağlar şeylerle (saat ve kedi) kuruluyor. Öyküden yoksun şeyler arasındaki bağlar kuşkuyla kurulur. Bu kuşku ya da hikayesiz duygu, onda uyanan kimseyi ya da gerçeği katil yapıyor ya da yok ediyor. Boşlukta yüzen imajlarla kuşku içine sürüklenen izleyici bir çözüm bekler halde tutuluyor. Kuşku bu haliyle sadece bir kimseyle sınırlı psişik bir durum olarak kalmaz, aynı zamanda çağdaş insanın diğer kimseler üzerine uyguladığı sofistike bir şiddet olarak salgılanır.

 

► "AUTEURÜN ÖLÜMÜ", ss. 405-416. "Modernizmin Sonu. Ayna", ss. 408-410. "Ayna ve Dizisel Yapı", ss. 410-416. Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

 

Andrei ArsenyevichTarkovsky (4 Nisan 1932 - 29 Aralık 1986) Ayna (1975).

   
 

Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

   

******

****** ****** ****** ****** ****** ****** ****** ****** ****** ****** ****** ****** ******

 

 

Sinemada Psişik Varolan

Psikanaliz ve Sinema, Metin Bal.

 

Hume’un “projection” ve Karl Jung’un “anima” terimleri hakkında:

Gabbard, Glenn O. & Gabbard, Krin (2019) Psikiyatri ve Sinema, çev. Yusud Eradam, Hasan Satılmışoğlu, İstanbul: Okuyanus.

 

► Alfred Hitchcock (1899-1980) Psycho (1960) 3. MODERNİZMİN ORTAYA ÇIKIŞI VE YAYILMASI (1949-1958), 14. Öykünün İstikrarsızlaşması: Dış ses anlatım. Klasik Anlatının Sona Ermesi: Kara film ve Modernizm. Öykü Alternatifleri: Hitchcock.

 

Russell, Ken (1927 - 2011) Altered States (1980, Gerçeğin Ötesinde)

Alexandre Aja (1977- ) Mirrors (Aynalar) (2008).

Jean Cocteau (1889 - 1963) Orphic Trilogy: The Blood of a Poet (1930), Orpheus (1950), Testament of Orpheus (1960)

Bernardo Bertolucci (1940 - ) The Dreamers (2003)

Tony Scott (1944-2012) The Hunger (Açlık) (1983).

Abel Ferrara (1951- ) Addiction (Bağımlılık) (1995).

Jim Jarmusch (1953 - ) Only Lovers Left Alive (Sadece Aşıklar Hayatta Kalır) (2013).

Gaspar Noé (1963 - ) Climax (2018)

Darren Aronofsky (1969 - ) Mother (2017)

Woody Allen (1935) Another Woman (1988).

Benigni, Roberto (27 Ekim 1952) The Monster (1994)

Paul Thomas Anderson The Master (2012)

Roy Andersson A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence (2014)

Alexander Payne Nebraska (2013)

   

 

► Breton, Andre (2010) Sürrealist Manifestolar, çev. Artemis Günebakanlı, Ayşe Güngör, Yeşim Seber, İstanbul: Altıkırkbeş Basın Yayın.

 

Bunuel, Luis Portoles (22 Şubat 1900 - 29 Temmuz 1993) Simon of the Desert (1965)

Alejandro Jodorowsky (1929- ) The Holy Mountain (1973).

Lars von Trier (1956- ) Melancholia (2011). Greenaway, Peter (5 Nisan 1942 -) The Belly of an Architect (1987). "Art is The food of madness".  Yasujıro Ozu (1903-1963) Tokyo Story (1953). Alain Resnais (1922-2014) Hiroshima Mon Amour (1959). Federico Fellini (1920-1993) (1963). Masahiro Shinoda (1931- ) Pale Flower (1964). Tomás Gutiérrez Alea (1928-1996) Memories of Underdevelopment (1968).

Tati, Jacques (1907-1982) Mon Oncle (Dayım) (1958).

Vidor, King (8 Şubat 1894-1 Kasım 1982) The Fountainhead (1949) (Türkçe'ye Hayatın Kaynağı adıyla çevrilmiş) Ayn Rand'ın The Fountainhead (1943) romanından uyarlanmıştır.

Peckinpah, Sam (1974) Bring Me The Head of Alfredo Garcia

Lina Wertmüller (1928 - ) Seven Beauties (1975)

Georges Franju (1912 - 1987) Judex (1963)

 

 

Brecht ve Sinema

Brecht, Epik Tiyatro Kuramı ve Sinema, Metin Bal.

 

Jean-Luc Godard (1930 - ) Pierrot Le Fou (Çılgın Pierrot) (1965). Charlie Chaplin (1889 - 1977) Monsieur Verdoux (1947). Ritwik Ghatak (1925 - 1976) The Cloud Capped Star (1960). Nagisa Oshima (1932 - 2013) Death by Hanging (1968). Pier-Paolo Pasolini (1922- 1975) Salò, or the 120 Days of Sodom (1975). Peter Greenaway (1942 - ) The Cook, The Thief, His Wife and Her Lover (1989). Rainer Werner Fassbinder (1945 - 1982) Katzemacher (1969).  Alexander Kluge (1932 - ) Artist in the Circus Dome: Clueless (1969). Alexander Kluge, Duyguların Gücü (Die Macht der Gefühle) (1983). Jean-Marie Strub & Danielle Huillet, History Lessons (1972). Hal Hartley (1959 - ) Trust (1990). Michael Haneke (1942 - ) Funny Games (1997). Lars von Trier (1956) Dogville (2003). Todd Solondz (1959 - ) Palindromes (2004).

 

 

 

İntihar, Hayatın Anlamı ve Absürd, Metin Bal.

 

İntihar Felsefesi (Philosophy of Suicide), Felsefi Bir Sorun Olarak İntihar (Suicide As A Philosophical Question), Prof. Dr. Metin Bal

 

 

 

Melodram:

Torben Grodal, Moving Pictures: A New Theory of Film Genres, Feelings, and Cognition (Oxford: Clarendon Press, 1997)

Victor Fleming (1889-1949) Gone with the Wind (1939)

Michael Curtiz (1886-1962) Casablanca (1942)

Vittorio De Sica (1901-1974) Bisiklet Hırsızları (1948)

Federico Fellini (1920-1993) La Strada (1954, Sonsuz Sokaklar)

Michelengelo Antonioni (1912-2007) Gece (La Notte) (1961)

 

 

 

► Komedi

Milos Forman (1932 - 2018) Taking Off  (1971) Komedi yapıtı.

Martin Scorsese (17 Kasım 1942 -  ) The King of Comedy (1982)

Taika Waititi Jojo Rabbit (2019)

Radu Mihaileanu Le concert (2009)

Todd Solondz Happiness (1998)

Armando Iannucci In the Loop (2009)

Rob Reiner This Is Spinal Tap (1984)

   
 

*****     *****     *****     *****     *****     *****     *****     *****     *****     *****

 

 
 

▼ DERSİN ANLAŞILMASI İÇİN YARDIMCI KAYNAKLAR

   
 

Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sineması, 1950-1980 / Screening Modernism, European Art Cinema, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım Ltd. Şti.

İÇİNDEKİLER: 1. MODERN NEDİR? 1.Modernizmi Kuramlaştırmak. 2. Sinemada Klasik/Modern Ayrımı Kuramları,

2. MODERNİZMİN BİÇİMLERİ 3. Modern Sanat Sineması: Stil mi, Hareket mi?, 4. Modern Sinemada Anlatım, 5. Modern Sinemada Tür, 6. Modern Biçimlerin Modelleri, 7. Modernizmin Stilleri, 8. Doğalcı Stiller, 9. Dekoratif Stiller, 10. Teatral Stiller, 11. Modern Sinemada Eğilimler,

3. MODERNİZMİN ORTAYA ÇIKIŞI VE YAYILMASI (1949-1958), 12. Eleştirel Kendini Yansıtma ya da Auteurün Doğuşu, 13. Teatralin Geri Dönüşü, 14. Öykünün İstikrarsızlaşması: Dış ses anlatım. Klasik Anlatının Sona Ermesi: Kara film ve Modernizm. Öykü Alternatifleri: Hitchcock. Alternatif Öznel Anlatı: Roshomon. ss. 264-65. 15. Klasik Biçime Bir Alternatif: Yeni-Gerçekçilik ve Modernizm,

4. MODERN SİNEMANIN KISA TARİHİ (1959-1979), 16. Romantik Dönem, 1959-1961. 17. Yerleşmiş Modernizm, 1962-1966. 18. 1966 Yılı, 19. Politik Modernizm, 1967-1975. 20. Auteurün Ölümü.

Pezzella, Mario (2006) Sinemada Estetik, çev. Fisun Demir, Ankara: Dost Kitabevi. 1. Modernitenin Sanatı, 2. Mimetik Görüntü, 3. Öyküleme ve Görünür Olma, 4. Jest ve Montaj, 5. İncelenen Örnekler.

   

 

Serguei Mikhailovich Eisenstein (1898-1948) & Grigori Vasilyevich Alexandrov (1903-1983), Potemkin Zırhlısı (1925).

Efim Dzigan (1898-1981) The Sailors of Kronstadt (1936), Woman's World (1932), North, South, East, West (1971), Nikolai Vladimirovich Ekk (1902-1976) Road To Life (1931), Night of May (1941), Alexander Petrovich Dovzhenko (1894-1956) Earth (1930), Ivan (1932), Poem of The Sea (1958), Mikhail Konstantinovich Kalatozov (1903-1973) Valerii Chkalov (1941), I am Cuba (1964), The Red Tent (1969), Aleksandr Faintsimmer (1906-1982) Tanker Derbent (1941) (adapted from Tanker "Derbent" (1938 written by Yury Krymov)) The Czar Want to Sleep (1934), Chetan Anand (1921-1997) Neecha Nagar (1946), Reality (1964), Kudrat (1981), Bimal Roy (1909-1966) Two Acres of Land (1953).

   

 

Aklın Yıkılışı / Destruction of Reason

 

Ken Russell (1927-2011) The Devils (Şeytanlar) (1971). İnanç sözcülerinin sloganı: "Bir kimse Tanrı’yı kazanmak için kesinlikle aklını kaybetmelidir." Kierkegaard, Korku ve Titreme. Dünyevi olan her şey inanç sözcüleri tarafından lanetlenegelmektedir. Bundan sonra yapacakları tek şey dünyevi olan her şeye musallat olduklarına inandıklarını şeytanları kovmaktır. İnanç sözcülerinin nasıl konuştuklarına ve nasıl davrandıklarına yakından bakıldığında tüm hayatlarını dünyevi olanı lanetleme ve şeytan kovuculuğu pratiklerine adadıkları görülebilir. Kendileri için büyük bir şehvet, başkaları için öldürücü bir işkencedir. Ken Russell'ın bu filmine göre inanç sözcüleri inanç kurumlarını tüm tarih boyunca sirke çevirmişlerdir. Güçlü olanlar güçsüzleri "şeytan" olmakla suçlarlar. Şeytan çıkarma seremonileri bunun kanıtıdır.  İnsan öldürme ve diğer türleri kurban etmek dinlerin prosedürlerinden biridir. Şeytan çıkarmaya çalışırken katlettikleri kimselerin cesetlerine zaman zaman tapınırlar. İbadet kurumları cinayetlerle ve sapkınlıklarla doludur. Akıl bir tarafa bırakıldığında tüm kötülükler musallat olmaktadır. Filmdeki kadın manastırının başrahibesi Agnes: "Dualarınızı neden bıraktınız? [...] Şeytan bizi şehevi arzularla baştan çıkarmaya her zaman hazırdır. Daha istekli dua edeceksiniz. [...] Kapalı düzenimizin gücü buradan gelmektedir." Papaz Grandier ile sevişen kadın Philippe kitap okumaktadır: "Şehvetin zevki pis, kısa ve hastalıklıdır ve yorgunluk arzunun peşinden gelir." Grandier: "Zevkin sonu yok. Sonsuz bir başlangıç." Rahibe Agnes: "Ve o her şeye aşk içinde katlandı." İnanç sözcüleri karşıt inanç ve düşüncede olan kimseleri şeytanlıkla suçlarlar ve onlara göre böyle kimseler yok edilmelidir, çünkü inanç sözcüleri için hakikat tektir ve o da kendilerininkidir. Bu hakikati kabul ettirmek gerektiğine inanırlar ve kabul ettirmek için işkence ederler: "Şeytan gerçeği söylemeye mahkumdur." Bu filme göre din tarihi işkenceler, tecavüzler, sapkınlıklar, cinayetler ve katliamlar tarihidir. Bu filmde sözde "kutsal" sayılan kitaplar dikkatli bir şekilde okunduğunda ve inanç sözcülerinin söz ve davranışlarına yakından dikkat edildiğinde dinlerin ve onlara inanan inanç sözcülerinin insan soyuna hiçbir katkıları olmadıkları, üstelik insan hayatı üzerinde en güçlü parazit olarak yaşamlarını sürdürdükleri anlaşılabilir. Ken Russell Şeytanlar filminde bu durumu çok yönlü olarak beyaz perdede göstermektedir. Acaba öyle mi? izleyip kendiniz karar verin.

 

 

 

Wayne Wang (1949 - ) & Paul Auster (1947 - ) Smoke (Duman) (1995).

 

Akira Kurosawa (1910-1998), Dreams (Düşler) (1990).

 

 

 

Richard Ayoade (1977- ), The Double (Öteki ) (2013).

 

Leos Carax (1960) Holy Motors (Kutsal Motorlar) (2012).

 

 

 

Aitken, Ian (2015) Avrupa Sineması Kuramları, Eleştirel Analiz, çev. Zahit Atam, Selin Akgül, Başak Erzi, İstanbul: Doruk Yayınları.

İçindekiler: 1. Rus Formalizmi ve Weimar Sinema Kuramında Didaktizm ve Sezgi, ss. 79-112, 2. Eisenstein'ın Film Teorisinde Determinizm ve Sembolizm, ss. 113-140, 3. Wimar Sinemasal Modernizmi ve Sovyet Montaj Sinemasında Estetizm ve Bağlanma, ss. 141-168, 4. Mükemmel Olana Ait Gerçeklik Dünyasına Gitmek Fransız Sinemasal Empresyonizmi, ss. 169-199, 5. Dışsal Dünyanın Kaybolması Yapısalcılıktan Rölativizme, ss. 201-259, 6. Siyasal Modernizmden Postmodernizme, ss. 261-298, 7. Fiziksel Gerçekliğin Kefareti Grierson, Kracauer, Bazin ve Lukács'ın Teorilerinde Gerçekçilik, ss. 299-354, 8. Geç Dönem Avrupa Sineması ve Gerçekçilik, ss. 355-389, 9. Savaş-Sonrası İtalya ve İspanya'da Gerçekçi Sinema, ss. 391-429.

 

Deleuze, Gilles (1991) Cinema 1, The Movement-Image, tr. by Hugh Tomlinson and Barbara Habberjam, Minneapolis: Uni. of Minnesota Press.

1-) Theses on movement. First commentary on Bergson. 2-) Frame and shot, framing and cutting. 3-) Montage. 4-)The Movement-image and its three varieties. Second commentary on Bergson. 5-) The perception-image. 6-) The affection-image. Face and close-up. 7-) The affection-image. Qualities, powers, any-space-whatevers. 8-) From affect to action. The impulse image. 9-) The action-image. The large form. 10-) The action-image. The small form. 11-) Figures, or the transformation of forms. 12-) The crisis of the action-image.

Deleuze, Gilles (1991) Cinema 2, The Time-Image, tr. by Hugh Tomlinson and Robert Galeta, Minneapolis: University of Minnesota Press.

1-) Beyond the movement-image. 2-) Recapitulation of images and signs. 3-) From recollection to dreams: third commentary on Bergson. 4-) The crystals of time. 5-) Peaks of present and sheets of past: fourth commentary on Bergson. 6-) The powers of the false. 7-) Thought and cinema. 8-) Cinema, body and brain, thought. 9-) The components of the image. 10-) Conclusions.

 

Wong Kar-Wai (1958 - ) Days of Being Wild (1990), Ashes of Time (1994), Fallen Angels (1995), 2046 (2004), The Grandmaster (2013)

 

Ari Folman (1962 - ): Beşir'le Vals (2008)

 

Alain Resnais (1922-2014) Geçen Yıl Marienbad'da (1961)

 

Jean-Luc Godard (1930) Ici et ailleurs (1976)

 

Bill Morrison (1965) Decasia (2002)

 

Martin Arnold (1959- ) Alone. Life Wastes Andy Hardy (1998)

 

Glauber Rocha (1939-1981) Terra em Transe (Entranced Earth) (1967)

 

Alain Resnais (1922 - ) Je t'aime, je t'aime (1968)

 

Chris Marker (1921-2012) La Jetée (1962) (29 dk.)

 

Derek Cianfrance (1974- ) The Place Beyond The Pines/Babadan Oğula (2012)

 

Claire Dennis (1948- ) L'Intrus/The Intruder (2004)

 

Lucrecia Martel (1966) La Nina Santa (2004)

 

► Kadın Deneyimi: Jane Campion (1954- ) Piano (1993)

 

Freud, Sigmund (1999) Uygarlığın Huzursuzluğu, çev. Haluk Barışcan, İstanbul: Metis Yayınları.

Jay, Martin (1989) Diyalektik İmgelem, Frankfurt Okulu ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1923-1950, çeviren Ünsal Oskay, İstanbul: Ara Yayıncılık. 3.3. Kültür Eleştirisine Psikanalizin Katılması, ss.131-168. / 3.6. Estetik Kuram ve Kitle Kültürüne Yönelik Eleştiri, ss. 251-316.

 

 

 

Gilmore, Richard A. (2005)  Doing Philosophy at the Movies, New York: State University of New York Press.

 

Carter, David (2011) Doğu Asya Sineması, çev. David Carter, İstanbul: Kalkedon Yayınları.

 

Gustafsson, Henrik & Gronstad, Asbjorn (2014, edited) Cinema and Agamben, Ethics, Biopolitics and the Moving Image, New York: Bloombury.

Rotha, Paul & Griffith, Richard (2001) Sinema Yazıları, çev. Ayzer Ovatman, İstanbul: İzdüşüm Yayınları.

 

Kovács, András Bálint (2010) Modernizmi Seyretmek, Avrupa Sanat Sineması, 1950-1980, çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Yayım.

Ana Sayfa

Walter Benjamin, "Tekniğin Olanaklarıyla Yeniden Üretilebildiği Çağda Sanat Yapıtı", ss. 50-86, İçinde:     Benjamin, Walter (2004) Pasajlar, Çev. Ahmet Cemal, İstanbul: YKY. Bu çeviride birtakım felsefi teknik terimler yanlış çevrilmiştir, Çevirmen Ahmet beyin örneğin 73'üncü sayfada "bilinçaltı" olarak çevirdiği sözcüklerin Almanca orijinali "Unbewußt"tur, Türkçe'ye "bilinçdışı" olarak çevrilmelidir. (Freud'un kendisi bu kavramın doğru şekilde anlaşılması gerektiği konudaki hassasiyetini çeşitli yapıtlarında özellikle ve sık sık vurgular.) Bkz. s. 62, Benjamin, Walter (2010) Das Kunstwerk im Zeitalter seiner technischen Reproduzierbarkeit, Berlin: Suhrkamp Verlag.

Estetik Kuram ve Kitle Kültürüne Yönelik Eleştiri”, ss. 251-315. Jay, Martin (1989) Diyalektik İmgelem, Frankfurt Okulu ve Sosyal Araştırmalar Enstitüsü 1923-1950, çeviren Ünsal Oskay, İstanbul: Ara Yayıncılık.

 

"Video and Television", pp. 247-263. Sterritt, David (1999) The Films of Jean-Luc Godard, Seeing The Invisible, Cambridge: Cambridge University Press.

 

"Fenomenolojik Ontoloji Temelinde Jean-Paul Sartre'ın Sanat Anlayışı" (Jean-Paul Sartre's Conception of Art Based on the Phenomenological Ontology), Hazırlayan: Sema SÖKMEN, Tez Danışmanı: Metin BAL, Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Felsefe Anabilim Dalı, Aydın-2013. 182 sayfa.

 

Wayne, Mike (2005, ed.) Understanding Film, Marxist Perspectives, London: Pluto Press. 1. Adorno, Benjamin, Brecht and Film by Esther Leslie. 2. Gramsci, Sembène and Politics of Culture by Marcia Landy. 3. The Althusserian Moment Revisited (again) by Deborah Philips. 4. Jameson, Postmodernism and the Hermeneutics of Paranoia by Mike Wayne.5. "Making It": Reading Boogie Nights and Blow as Economies of Surplus and Sentiment by Anna Kornbluh. 6. The Critics Who Knew Too Little: Hitchcock and The Absent Class Paradigm by Colin McArthur. 7. Economics and Institutional Analysis: Hollywood as Monopoly Capitalism by Douglas Gomery. 8. Hollywood, Cultural Policy Citadel by Toby Miller. 9. State Cinema and Passive Revolution in North Korea by Hyangjin Lee. 10. Narrative, Culture and Legitimacy: Repetition and Singularity in Zhang Yimoo's The Story of Qtu Ju by Xudong Zhang.11. Cinemas in Revolution: 1920s Russia, 1960s Cuba by Michael Chanan.

 

Casebier, Allan (2009) Film and Phenomenology, Towards a Realist Theory of Cinematic Representation, Cambridge: Cambridge University Press. 1-) Phenomenological Theory 2-) A Phenomenology of Fictional Representation 3-) A Phenomenology of Documentary Representation.

 

Vighi, Fabio (2013) Critical Theory and Film, Rethinking Ideology Through Film Noir, New York: Bloomsbury.

● A theoretical premise on Adorno's theme of the "preponderance of the object" ● The dialectic's narrow margin: Film noir between Adorno and Hegel ● Critical Theory's dialectical dilemma ● A configuration pregnant with tension: Fritz Lang for Critical Theory ● Coda: The enjoyment of film in theory.

 

Derrida, Jacques & Stiegler, Bernard (2002) Echographies of Television, Filmed Interviews, tr. by Jennifer Bajorek, Malden: Blackwell.

 

Brecht, Bertolt (1990) Sanat Üzerine Yazılar, Çev. Kamuran Şipal, İstanbul: Can Yayınevi.

İçindekiler: Tiyatro İçin Küçük Organon, ss.7-45, Küçük Organon’a Ekler, ss.48-53,  Tiyatroda Diyalektik (1953), ss. 55-76, Biçimcilik Tartışmasıyla İlgili Pratik Bilgiler, ss. 77-81, Georg Lukacs’ın Denemeleri, ss.82-84, Gerçekçilik Kuramının Biçimci Niteliği Üstüne, ss.84-94, Biçimcilik Üstüne Görüşler, ss. 95-101, Edebiyatta Gerçekçilik Tartışmasının Sonuçları, s.102, Gerçekçi Yazış Biçimi Üstüne Notlar, ss.103-126, Berlin Ensemble’sinin Özellikleri, ss.127-128. Oyunculuk Mesleği Üzerine, ss.128-129, Oyuncular İçin Temel Kurallar, 129-131, Bir Oyuncunun Kapılmaması Gereken Eğilimler, ss.131-132, Güç Şeyle Başa Çıkılmak İsteniyorsa Onu Kolay Duruma Getirmek Gerekir, s.132, Sahne Coşkusunun Denetim Altına Alınması ve Sahne Dilinin Arındırılması, ss.132-133,  Sesin Devralınması, ss.133-135, Ayrıntı ve Hızlı Tempo, En az Etkinin Aranması, Temel Sahne Düzeni, Çelişkili Davranışları Sergilemede Karşılaşılan Güçlükler, Küçük Rolleri Oynamadaki Güçlük, Provaların Erken Dönemi, Jestler, s.138-139, Gestus Üzerine, ss.139-140, Yönetmenin Çalışmasına İlişkin, Deneyimler, Her Yerde Aynı Derecede Parlak Işık, Neden Hafif Uçuşan Yarım Tül Perde, Görev Bölümü, Brecht’in Yönetmenliği, Düşünceleri Canlandıran Bir Kişi Olarak Oyuncu, ss.148-149, Kurt Palm, Mavi Atlar, s.152, Yeni Bir Eleştiriden Eklenenler, 153-154, Estetiği Ortadan Kaldırmamız Gerekmez mi?, ss.155-158, Sanata Bakış ve Bakma Sanatı, ss.158-164, Çinlilerin Resim Sanatı Üstüne, ss.165-166, Diderot Derneği, ss.167-170, Yeni Akımların Nedeni, ss.171-174, Biçimcilik Nedir?, ss.174-179, Shakespeare Üstüne Notlar, ss.180-184, Tiyatronun Yazınsallaştırılması, ss.185-191, Epik Tiyatro ve Diyalektik Tiyatro, ss.192-195, Tiyatro Bir Duygu Okulu Diye Nitelenebilir mi?, s.195,  Tiyatroda Diyalektik Üstüne Notlar, ss.196-199,  Yabancılaştırma Efekti, ss.200-211, Novum Organum’dan Küçük Organon’a (Yabancılaştırma Üstüne Düşünceler), ss.212-240.

 

Wayne, Mike (2011) Sinemayı Anlamak - Marksist Perspektifler - çev. Ertan Yılmaz, Ankara: De Ki Basım Yayım.

 

Badiou, Alain (2010) Başka Bir Estetik, Sanatlar İçin Küçük Bir Kılavuz, çev. Aziz Ufuk Kılıç, İstanbul: Metin Yayınları. İçindekiler: 1. sanat ve felsefe, 2. bir şiir nedir ve felsefe şiir hakkında ne düşünür?, 3. Fransız filozof Polonyalı bir şaire yanıt veriyor?, 4. felsefi bir görev: Pessoa'nın çağdaşı olmak, 5. Şiirsel bir diyalektik: Lebid Bin Rebia ve Mallermé, 6. Düşünmenin metaforu olarak dans, 7. Tiyatro üzerine tezler, 8. sinemanın sahte hareketleri, 9. varlık, varoluş, düşünce: Düzyazı ve kavram, 10. Kır tanrısının felsefesi.

 

Bergson, Henri (1929) Matter and Memory, tr. by Nancy Margaret Paul & W. Scott Palmer, New York: The Macmillan Company.

 

Barthes, Roland (1981) Camera Lucida, tr. by Richard Howard, New York: Hill and Wang.

 

Doane, Mary Ann (2002) The Emergence of Cinematic Time: Modernity, Contingency, The Archive, Cambridge: Harvard University Press.

 

B. N. Hansen, Mark (2004) New Philosophy for New Media, Massachusetts: The MIT Press.

 

Colman, Felicity (2011) Deleuze & Cinema, The Film Concepts, Oxford: Berg. ● Ciné-system● Movement: The movement-image● Frame, Shot and Cut● Montage● Perception● Affect● Action● Transsemiotics● Signs (vector)● Time● Politics● Topology● Thought● Conclusion:Cinematographic Ethics.

 

Marrati, Paola (2008) Gilles Deleuze, Cinema and Philosophy, tr. by Alisa Hartz, Baltimore: The John Hopkins University Press.● Images in movement and movement-images ● Cinema and perception ●Postwar cinema ● The time-image ● Images and immanances: The problem of the world ● Appendix: A lost everyday: Deleuze and Cavell on Hollywood.

 

Jones-David, Martin (2011) Deleuze and World Cinemas, New York: Continuum. 1-) Spectacle I: Attraction-Image. Georges Méliès, Impossible Voyage (1904) based on Journey Through The Impossible by Jules Verne. Sergio Corbucci, Django (1966). Enzo G. Castellari, Keoma (1976). 2-) History: Deleuze After Dictatorship: Marcelo Pineyro, Kamchatka (2002).3-) Folding and Unfolding History: South Korean time travel movies: Song Hae-sung, Calla (1999). Kim Jeong-gwon, Ditto (2000). Lee Si-myung, 2009 Lost Memories (2002). 4-) Space: Geopolitics and the Action-Image: Jackie Chan, Police Story (1985). 5-) Globalizations's Action Crystals: Michael Mann, Heat (1995). Michael Mann, Collateral (2004). 6-) The Masala-Image: Popular Indian (Bollywood) Cinema: Homi Vadia, Toofani Tarzan (1936). Raj Kapoor, Awaara (1951). Dilwale Aditya Chopra, Dulhania Le Javenge (1995). Conclusion:  The Continuing Adventures of Deleuze and World Cinemas.

 

Kennedy, Barbara M. (2002) Deleuze and Cinema: The Aesthetics of Sensation, Edinburgh: Edinburgh Uni. Press. 1-) From micro-politics to aesthetics 2-) Towards an aesthetics of sensation 3-) Deleuzian landscapes of Immanence. Sally Potter, Orlando (1992). Anthony Minghella, The English Patient (1996). 4-) Deleuzian sensations: Baz Luhrmann, Romeo and Juliet (1996). Kathryn Bigelow, Strange days (1995).

 

Özarslan, Zeynep (2015, ed.) Sinema Kuramları - I, Beyazperdeyi Aydınlatan Kuramcılar, İçindekiler, İLK FİLM KURAMCILARI: Hugo Münsterberg, Burak Buyan, ss.19-34, Rudolf Julius Arnheim, Arda Erdikmen, ss. 35-57, BİÇİMCİ FİLM KURAMCILARI, Sovyet Montaj Kuramı: Vsevolod Illarionovich Pudovkin, Selahattin Yıldız, ss. 59-106, Sergei Mikhailovich Eisenstein, Bülent Küçükerdoğan, Deniz Yeğin, ss. 107-131, Dziga Vertov, Nihan Gider Işıkman, ss. 133-149, GERÇEKÇİ FİLM KURAMCILARI, Andre Bazin, Battal Odabaş, ss. 155-183, Sigfried Kracauer, Zeynep Özarslan, ss. 185-220 BİÇİMCİLİĞİN VE GERÇEKÇİLİĞİN SENTEZİ, Auteur Kuramı ve Yeni Dalga Sinema Akımı, Jean Luc Godard, Mutlu Parkan, Ertan Yılmaz, ss. 235-262.

 

Özarslan, Zeynep (2013, ed.) Sinema Kuramları - II, Beyazperdeyi Aydınlatan Kuramlar, İstanbul: Su Yayınevi. İçindekiler, GÖSTERGEBİLİMSEL FİLM KURAMI, Oğuz Adanır, ss. 13-32, SİNEMADA AUTEUR KURAMI, Şükran Kuyucak Esen, ss. 33-50, SİNEMADA TÜR KURAMI, Zeynep Özarslan, ss. 51-76, SİNEMA-GERÇEK: HAKİKATIN SİNEMASI YA DA SİNEMANIN HAKİKATI, Celal Oktay Yalın, Aslı Güngör, ss. 77-92, ÜÇÜNCÜ SİNEMA KURAMI VE PRATİĞİ, Zeynep Çetin Erus, ss. 93-130, PSİKANALİTİK FİLM KURAMI, Burak Bakır, ss. 131-142, FEMİNİST FİLM KURAMI, Feryal Saygılıgil, ss. 143-165,  SİNEMADA ANLATI KURAMI, Özgür Yaren, ss. 167-192, SAF SİNEMAYA DÖNÜŞ DENEMESİ: DOGMA 95, Gürhan Topçu, ss. 193-221, QUEER SİNEMA, Senem A. Duruel Erkılıç, ss. 223-244, NOËL BURCH VE YENİ-BİÇİMCİ KURAM, Hakan Erkılıç, ss. 245-262, DELEUZE: OLUŞ VE ZAMAN FELSEFESİ OLARAK SİNEMA, Meral Özçınar Eşli, ss. 263- 282.

 

İri, Murat (2014, derleme) Sinema Araştırmaları, Kuramlar, Kavramlar, Yaklaşımlar, İstanbul: Derin Yayınları. 1. Erken Dönem Sinema Kuramcıları-Münsterberg, Pudovkin, Eisenstein, Arnheim, Murat İri, ss. 1- 6. 2. Sinemada Estetik Kaygı ve Anlatım Aracı Olarak Sinema Tekniği, Gülin Terek Ünal, ss. 7-23, 3. Sinemanın Çağdaşlaşması: Yeni Gerçekçilik, Yeni Dalga, Nilgün Abisel-Tuğrul Eryılmaz, ss. 24-62, 5. Marksizm ve Sinema: Hacimde İlmek Atmak, Z. Tül Akbal Sualp, ss. 103-125, 6. Le Ceremonie: Son Marksist Film, Pembe Behçetoğulları, ss. 126-142, 7. Psikanaliz ve Sinema Üzerine, Nurçay Türkoğlu, ss. 143-156, 8. Sinemaya Feminist Müdahale: Laura Mulvey'de Psikanalitik Seyirciden Teknolojik Seyirciye, Nilüfer Timisi, ss. 157-182, 13. Sinemada Tür Kavramı ve Popüler Türleri Anlamak Üzere Bir Yol Haritası, Serpil Kırel, ss. 243- 286,16. Sinema İzleyicileri, Jostein Gripsrude, ss. 307-324.

 

Bataille, Georges (2014) Gözün Hikayesi, çev. Berna Serveryan, Ankara: Chiviyazıları Yayınevi.

   

SINAVLAR

Klasik yazılı bir ara sınav ve klasik yazılı bir final sınavı yapılacaktır.               

Ana Sayfa